Yellen TL’yi ipten aldı, petrolü teşvik etti

19.06.2014 09:55

Dün Merrill Lynch’in artık endüstri standardı haline geeln aylık Fon Yöneticileri Eğilim Anketi (FYEA) yayınlandı. FYEA’da global fonların büyük varlık grupları arasında nasıl bir o yana bir öte yan gittiğini okuyorsunuz, aynı zamanda Türkiye gibi Gelişmekte Olan Ülkeler ve Piyasalar (GOÜ-GOP) hakkında  ne düşündüklerini de.
Ankete göre, katılımcılar hisse senetlerinin 2000 yılından bu yana en pahalı seviyelerine yükseldiğini düşünüyor, ama yine de Wall Street, Nikkei ve MSCI GOP borsalarına para sokuyor. Ayrıca, tüm dünyanın borçlanması için gösterge teşkil eden 10 yıllık ABD tahvil faizinin sene sonunda %3.10’a tırmanacağı, doların ise ucuz kaldığı algılaması var.
Aslında,  dolar ve ABD faizinin tırmanacağı bir gelecek Türkiye gibi belalı bir coğrafyada “mukim”, 12 ayda 2 zor seçim yapacak,  yıllık %6 cari açıkla yaşayan bir ekonomi için felaket anlamına gelir.  Durun, durun, hemen telaşlanmayın. Fed Başkanı Yellen sağolsun, yarından tezi yok Irak Krizi’nin Türkiye’ye olası yansımaları unutulur, cumhurbaşkanlığı (CB) seçimini AKP’nin kazandığı varsayılır ve TL başta tüm finansal varlıklarda alım başlar.
Çarşamba akşamı Fed FOMC varlık alımlarını 10 milyar dolar daha azalttı, ama emek pazarında hala yüksek ölçüde arz fazlası olduğunu da vurguladı.  Yani bu sene faiz artırımı yok. Herhalde gelecek sene var, ama 2015 sonunda fed funds oranı sadece %1.13,  2016 sonunda ise %2.5 olacak. FOMC üyelerine göre fed funds’ın denge değeri ise %3.75’e indi. Geçmişte, Fed parayı kısmaya başladı mı, fed funds %6-7’ye çıkıncaya kadar durmazdı.   Bu denli güvercince tahminler ve ardından Yellen’in robo-monotonik  sesiyle  tekarladığı hipnotik   mesajlar bütün hedge fonlar tarafından şöyle deşifre edildi:  “Gidin risk alın, ben sonuna kadar arkanızdayım”.
İşin gerçeği şu ki, ABD ekonomisinin artık para politikasından sağlayacağı fazla bir yarar kalmadı.   Meşhur bir ata sözü vardır, “atı suya götürürsün de, susamamışsa,  içiremezsin” diye, işte ABD de durumda.  Artık ekonomik sorunları  bütçe ve yapısal reformlar çözer.  İllevelakin, felsefi olarak işsizliğin “günah” olduğuna inanan Yellen enflasyon belası bütün dünyayı pençesine alıncaya kadar çalıştıracak o Tanrı’nın cezası banknot matbaasını. Bu kararlılık aynı zamanda başta Türkiye gibi kötü yönetilen Gelişmekte Olan Ülkeler, riskli finansal varlıkların köpük yapması anlamına gelecek.  Portföy ufukları artık 3 aya kadar daralan global makro-fonlar için ise bu uzun vadeli tehditlerin hiç bir anlamı yok.  Türkiye ile Katolik nikahı yapmadılar ki, onlar mezara değil pazara kadar burada. İlk siren sesinde tüyecek, ve geride devaluasyon ve hiper-enflasyon bırakacaklar. Yarından tezi yok, borsalara gelip mal toplayacaklar.
Tabii, Yellen’in cömertliği bedava değil. Dün Irak’ta ISIS’in ülkenin en büyük petrol rafinerisi olan Baiji’ye bir kez daha saldırması sonucu, Brent petrol 115 dolar/varile doğru tırmanmaya başladı. Eğer Irak’ta çatışmalar bitmez, Çin’den bu ay sonunda gelecek PMI gibi faaliyet rakamları da iyileşme müjdelerse,  gani  gani sıcak paranın bedelini yükselen petrol faturası ile ödeyeceğiz.  O fatura ralliye engel olur mu?
Ben HSBC ekonomisti Melis Metiner gibi güvendiğim uzmanların raporlarından yararlanarak Irak Krizi’nin ekonomiye olası maliyeti çıkardım. Irak’a ihracatın %25 düşeceği, petrol fiyatlarının ise 115 dolarda tepe yapacağı varsayımı ile, TÜFE 0.5 puan yükselir, cari açık da 4-6 milyar dolar arasında piyasa projeksiyonlarından yukarı sapacak. Eğer hükümet CB seçimi sonrası -beklediğim gibi-- elektrik ve doğal gaza %10-15 zam yaparsa, TÜFE’de Brent’ten  kaynaklanan sapma 1.5 puanı da aşabilir. Yani sene sonunda manşet enflasyon yine %9 veya üstüne tırmanabilir.   
Aslında hemen her ilkokul mezununun yapabildiği bu hesap enflasyon %5’e  düşünceye kadar ölümüne mücadele vermeye yemin eden Erdem Başçı’yı düşündürmeli. Faiz kesintileri en azından CB seçimleri sonrasına kadar ertelenmeli. Fakat pratikte hayat böyle çalışmıyor tabii.  Aşağıdaki grafiğe bakın, içtalebin öncü göstergesi olan 13 haftalık hareketli ortalama kredi hacmi yine duraksamaya başlamış.

Yani? Erdoğan durumdan hiç memnun değil. Dolayısı ile TCMB gelecek hafta 25-75 baz puan arasında faiz kesintisi yaparak DİBS ve BİST’e gaz verecek. Eğer dolar/TL 2.10’un altına kadar düşerse (yani TL değer kazanırsa) faiz indirimi 100 baz puanı aşar. Size bir grafik daha göstereyim, aşağıda 3 aylık hareketli ortalama olarak bütçede faiz dışı gider ve vergi geliri arasındaki makası gösteriyorum. 

Bütçe dengesi de harap olmuş.  Eğer Fed sorumlu bir para politikası izleseydi, yani yakında faiz artırımına gideceğini çıtlatsaydı, bu manzara Türkiye’nin çok canını yakardı. Ama Yellen’in herkesin kulağına gidin risk alın diye fısıldadığı bu garip dünyada, gevşek-yavşak para-bütçe politikası daha hızlı büyüme, daha fazla banka karı demek.
Yellen’in gaz pedalına basması ile  iyice şişecek  ralliyi durduracak tek bir olay var:  Tanrı saklasın, ISIS’in alıkoyduğu rehinelerin canına zarar gelmesi.  O zaman bu ülke yıkılır. Yoksa Romalılar’ın dediği gibi ”carbe diem ”, ben size daha ne diyem?

Atilla Yesilada
Twitter: @AtillaYesilada1
Yazarın diğer makaleleri için ziyaret edin:  www.paraanaliz.com