ABD`nin İran`a ekonomik yaptırımları geri geliyor

09.05.2018 11:39

Son güncelleme : 09.05.2018 16:00

ABD Başkanı Donald Trump`ın ülkesini İran nükleer anlaşmasından çekeceğini duyurmasının ardından ABD`nin İran üzerindeki ekonomik yaptırımları yeniden gündeme geldi.



AA

ABD Başkanı Donald Trump'ın Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton,  Trump'ın ardından dün yaptığı açıklamada, İran'a yaptırımların yeniden yürürlüğe  girdiğini, bu süreçte İran'la yeni iş sözleşmeleri imzalanmaması gerektiğini  belirtti.
 
ABD Hazine Bakanlığı'ndan dün yapılan açıklamada da İran'a yönelik  yaptırımların 90 ve 180 günlük periyotlarla yeniden uygulanmaya başlanacağı  duyuruldu.
 
Buna göre, ABD'nin İran'a yönelik ilk yaptırım paketi 6 Ağustos'ta  devreye girecek ve bu tarihten sonra İran hükümeti, ABD doları satın alamayacak,  altın ve değerli madenlerle ticaret yapamayacak.
 
Ayrıca, İran'ın alüminyum, çelik, kömür ticareti ile otomotiv sektörü  üzerine yaptırımlar gelirken, İran dışında ülkenin para birimi olan riyal  üzerinden gerçekleşen önemli işlemlere de kısıtlamalar getirilecek.
 
ABD'nin İran'a yönelik ikinci yaptırım paketi ise 4 Kasım'da devreye  girecek. Bu tarihten itibaren İran Ulusal Petrol Şirketi (NIOC) üzerine  uluslararası kısıtlamalar getirilirken, İran'dan petrol, petrokimya ve petrol  ürünleri satın alınması ve genel olarak İran enerji sektörü üzerine yaptırımlar  uygulanacak.
 
Ülkenin gemicilik sektörü, İran Merkez Bankası'nın yabancı finansal  kuruluşlarla faaliyetleri ve 16 Ocak 2016'da yaptırım listesinden çıkarılan  İran'la ilişkisi olan kişilere de yeniden yaptırımlar getirilecek.
 
Hazine Bakanlığı, açıklamasında, 5 Kasım itibarıyla ABD'li kişi veya  kuruluşlar tarafından işletilen veya kontrol edilen ve İran hükümetiyle ilişkisi  veya faaliyeti olan kuruluşların da yetkisinin iptal edileceğini bildirdi.
 
Açıklamada, söz konusu ABD'li kişi ve kuruluşların en geç 4 Kasım'a  kadar İran'daki faaliyetlerini sona erdirmek için gerekli adımları atması  gerektiği belirtildi.
 
BOEİNG İLE AİRBUS'IN LİSANSLARI İPTAL EDİLDİ
 
İran'a yeniden uygulanacak yaptırımlar nedeniyle ABD'li şirketlerin  anlaşmalarının sona ermesi yatırım, üretim ve istihdam açısından bu şirketleri  olumsuz etkileyecek.
  
ABD Hazine Bakanı Steven Mnuchin, dün yaptığı açıklamada, Amerikalı  uluslararası uçak devi Boeing ile merkezi Hollanda'da bulunan AirBus'ın, İranlı  şirketlere yolcu uçağı satma anlaşmaları kapsamında lisanslarının iptal  edildiğini duyurdu.
 
Boeing'in İran Air ile 80 uçak karşılığında 16,6 milyar dolarlık, İran  Aseman ile de 30 uçak karşılığında 3 milyar dolarlık anlaşması bulunurken, AirBus  ise İran Air'le 100 uçak karşılığında 19 milyar dolarlık satış anlaşması  yapmıştı.
 
İRAN'IN PETROL İHRACATI TEHLİKEDE
 
Mnuchin, ABD'nin yaptırımları nedeniyle petrol fiyatlarının artmasını  beklemediğini ifade ederek, ülkesinin İran nükleer anlaşmasından çekilme  olasılığının zaten petrol piyasaları tarafından fiyatlandırıldığını söyledi.
 
ABD'nin nükleer anlaşmadan çekilme olasılığıyla son haftalarda  yükselişe geçen petrol fiyatları, 7 Mayıs Pazartesi günü Kasım 2014'ten bu yana  en yüksek seviyesini gördü. Pazartesi günü, dünya genelinde en yaygın kullanılan  Londra Brent türü ham petrolün varil fiyatı 76,33 dolara, ABD'nin Batı Teksas  (WTI) tipi ham petrolün varil fiyatı da 70,81 dolara kadar tırmandı.
 
Uzmanlar, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nün (OPEC) en büyük 3'üncü  ham petrol üreticisi olan İran üzerine yaptırımların yeniden gelmesi durumunda  ülkenin petrol endüstrisinin, yatırımlarının, üretiminin ve ihracatının olumsuz  etkileneceği uyarısında bulunurken, küresel petrol arzında düşüş görüleceğini ve  bunun petrol fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskıyı artıracağını vurguluyor.
 
İran'ın şu anda günlük ortalama 2 milyon varil olan ham petrol  ihracatının yarısı Çin ve Hindistan'a, yüzde 25'i ise Avrupa ülkelerine  gönderiliyor. Yaptırımlar nedeniyle İran'ın petrol ihracatının ilk etapta günlük  ortalama 500 bin varil azalacağını öngören uzmanlar, ülkenin günlük ortalama 3,8  milyon varil olan ham petrol üretiminin de yaptırımların kalkmasından hemen  önceki 2,9 milyon varillik seviyeye gerileyeceği tahmininde bulunuyor.
 
Fransız enerji devi Total ile Çinli milli petrol şirketi CNPC'nin İran  hükümetiyle Güney Pars sahası için imzaladığı 5 milyar dolar değerindeki 20 yıl  süreli doğal gaz anlaşması da tehlikeye girerken, Trump'ın kararı nedeniyle  dünden itibaren enerji şirketlerinin İran hükümeti veya firmalarıyla yeni enerji  anlaşması yapması da yasaklanmış bulunuyor.
 
"İRAN'IN 2 SEÇENEĞİ VAR"
 
Londra'daki bağımsız araştırma kuruluşu Capital Economics Uzmanı  Thomas Pugh, Trump'ın nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından İran'ın önünde 2  seçenek olduğunu belirtti.
 
Pugh, yaptığı yazılı açıklamada, İran'ın, nükleer arzularını  gerçekleştirmek için adım atmadan ve ABD'nin haricinde İngiltere, Fransa,  Almanya, Rusya, Çin ile Avrupa Birliği'ni (AB) kapsayan ve 14 Temmuz 2015'te  imzalanan nükleer anlaşmanın şartlarına sadık kalmaya devam edebileceğini  kaydetti.
 
Bu durumda AB'nin, İran üzerindeki petrol sevkiyatı için önemli olan  deniz yoluyla ulaşım faaliyetleri üzerine yaptırım getirmeyeceğini belirten Pugh,  ABD'nin ekonomik yaptırımlarını pek de önemsemeyen Asya ülkelerinin İran  petrolünü ithal etmeye devam edebileceğini bildirdi.
 
Pugh, İran'ın da nükleer anlaşmadan tamamen çekilmesi ve uranyum  zenginleştirme programına yeniden başlaması durumunda AB'nin, İran üzerine deniz  ulaşımı yaptırımlarını yeniden getirebileceğine dikkati çekerek, Washington ile  Pekin arasındaki ticari gerginlikten dolayı Çin'in İran petrolünü almaya devam  edeceğini kaydetti.
 
İran'a ilk yaptırımların uygulanmaya başlandığı 2012'de petrol  fiyatlarının birkaç haftada varil başına 20 dolar arttığına işaret eden Pugh, bu  sefer aynı durumun gerçekleşmeyeceğini belirtti.
 
Trump'ın kararının haftalardır petrol piyasası tarafından  fiyatlandırıldığını aktaran Pugh, OPEC'in en büyük üreticisi Suudi Arabistan'ın  atıl kapasiteye sahip olduğunu, ayrıca, petrol fiyatlarının artmaya devam  etmesiyle ABD'nin ham petrol üretiminin de yükselmeyi sürdüreceğini vurguladı.
 
"AVRUPA'YI ZORLAMAK TRUMP'A ZARAR VERİR"
 
New York'taki Columbia Üniversitesi Küresel Enerji Politikaları  Merkezi Kıdemli Araştırmacısı ve eski ABD Dışişleri Bakanlığı Yaptırımlar  Koordinatörü Yardımcısı Richard Nephew de ABD'nin Avrupa'daki müttefiklerinin,  Trump'ın kararına karşı çıkabileceğini belirtti.
 
Nephew, yazdığı raporda, Trump'ın ek gümrük vergilerinin ABD ile AB  arasındaki ekonomik ilişkileri bozduğuna dikkati çekerek, ABD'nin, İran  üzerindeki yaptırımlar hakkında Avrupa ülkeleriyle iş birliğine gitmesi yerine  onları zorlamasının Trump'a zarar vereceğini savundu.
 
Özellikle Çin'in dahil olduğu bazı ülkelerin ABD'nin İran'a karşı  yaptırımlarını delmeye meyilli olduğunu vurgulayan Nephew, İran'ın bu ülkelere  indirimli petrol satışları yapabileceğini kaydetti.
 
Nephew, İran'ın önünde 3 seçenek olduğunu belirterek, bunların  arasında Tahran'ın nükleer anlaşmadan çekilerek nükleer faaliyetlerini yeniden  başlatması, ABD'nin kararını itiraz etmeden kabul etmesi ve "mağdur" rolünü  benimseyerek ABD ile Avrupalı müttefikleri arasında ayrılık oluşturması olduğunu  bildirdi.
 
İran'ın kırılgan ekonomisine ve düşük yatırımlarına işaret eden  Nephew, Tahran hükümetinin, ABD'nin nükleer anlaşmadan çekilerek yeniden  yaptırımlar uygulamasını nükleer anlaşmanın ihlali olarak da gösterebileceğini  kaydetti





18:0597.149
Değişim :  0,00% |  0,00
Açılış :  95.688  
Önceki Kapanış :  97.149  
En Yüksek
97.404
En Düşük
95.271