'Çatışmalar büyük ve kalıcı kayıplara yol açtı'

IMF, 14 Nisan'da yayımlanacak Dünya Ekonomik Görünüm Raporu'nun savunma harcamaları, çatışmalar ve toparlanmanın makroekonomisine ilişkin analizleri içeren bölümlerini paylaştı.

Raporda, savaşların uzun zamandır küresel manzaranın bir parçası olduğuna işaret edilerek, aktif savaşların sayısının İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana görülmemiş seviyelere ulaştığı anımsatıldı.

Silahlı çatışmaların, yıkıcı insani bedellerinin ötesinde derin makroekonomik sonuçlar doğurabileceği vurgulanan raporda, analizlerin, çatışmaların, yaşandığı ekonomilerde büyük ve kalıcı üretim kayıplarına, diğer ülkelerde ise azımsanamayacak etkilere yol açtığını gösterdiği aktarıldı.

Raporda, bu kayıpların finansal krizler veya şiddetli doğal afetlerle ilişkili kayıpları aştığı, parasal, mali ile dış sektörler genelinde keskin makroekonomik denge arayışlarına yol açmasının yanı sıra kalıcı izler bıraktığı ifade edildi.

IMF'nin raporunda, ortalama bir çatışma ekonomisinde, çatışmanın başlangıcında üretimin keskin şekilde düştüğü ve beş yıllık dönemde kümülatif kayıpların yaklaşık yüzde 7'ye ulaştığı, çatışmadan kaynaklanan üretim kayıplarının on yıl sonra bile devam ettiği belirtildi.

Savaş sonrası ekonomik toparlanma süreçlerinin ise yavaş ve düzensiz olduğu vurgulanan raporda, ayrıca barışın kalıcılığına kritik derecede bağlı olduğu kaydedildi.

Raporda, barış sürdürüldüğünde çıktının yeniden yükselişe geçtiği ancak savaş dönemi kayıplarına kıyasla genellikle mütevazı düzeyde kaldığı, çatışmanın nüksettiği kırılgan çatışma sonrası ortamlarda ise toparlanmanın sıklıkla durma noktasına geldiği aktarıldı.

Öte yandan savunma harcamalarındaki hızlı artışa dikkatin çekildiği raporda, son 5 yılda ülkelerin yaklaşık yarısının askeri bütçelerini artırdığı ve dünyanın en büyük savunma firmalarının silah satışlarının 20 yılda reel olarak iki katına çıktığı dile getirildi.

Raporda, jeopolitik gerilimler yoğunlaştıkça bu eğilimlerin devam etmesinin beklendiği aktarılarak, "büyük savunma harcaması patlamalarının" özellikle yükselen piyasa ve gelişmekte olan ekonomilerde daha sık hale geldiği vurgulandı.

Raporda, iki buçuk yıldan fazla süren tipik bir "patlama" döneminde, savunma giderlerinin Gayrisafi Yurt İçi Hasıla'nın (GSYH) yaklaşık 2,7 puanı kadar arttığı ve bu artışın kabaca üçte ikisinin daha yüksek bütçe açıklarıyla finanse edildiği hatırlatıldı.

Savunma birikimlerinin ilgili sektörlerde tüketim ve yatırımı artırarak kısa vadede ekonomik faaliyeti canlandırsa da enflasyonu geçici olarak yükselttiğine ve önemli orta vadeli zorluklar yarattığına işaret edilen raporda, bir birikimin başlamasından sonraki üç yıl içinde mali açıkların GSYH'nin yaklaşık 2,6 puanı kadar kötüleştiği ve kamu borcunun yaklaşık 7 puan arttığı kaydedildi.