Erdoğan ekonomi kurmaylarını topluyor! Fon piyasaları için yeni düzenleme gelecek mi?
29.09.2026 - 11:21 | Son Güncellenme:
Cumhurbaşkanı Erdoğan bugün ekonomik kurmaylarıyla bir toplantı yapacak. Bugün yapılacak toplantıdan ne kararlar alınabileceğini Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Abdülkadir Develi CNN Türk’e değerlendirdi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan bugün ekonomik kurmaylarıyla bir araya gelecek. Toplantı öncesinde, “Her kim milletin hakkına, hukukuna, malına, mülküne el uzatırsa karşısında bizi bulur, devleti bulur” vurgusu yapan Erdoğan’ın bugünkü görüşmede hangi başlıkları ele alacağı merak ediliyor.
Konuyla ilgili CNN Türk’e konuşan Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Abdülkadir Develi, “Temel odak piyasa bozucu eylemler olacak” diyerek görüşmeye dair olası başlıkları değerlendirdi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ekonomi kurmaylarını toplayacağını açıkladı. Bu toplantıda hangi kararların çıkmasını bekliyorsunuz?
Temel odak piyasa bozucu eylemler olacak. Çünkü sermaye piyasaları bu noktada fon piyasaları bütünüyle böyle kötü bir sermaye algısında oluşturmamak lazım. Çünkü eğer fon piyasaları doğru yönlendiği zaman paranın son gittiği noktası net ve doğru bir nokta olduğu zaman aslında üretime, büyümeye, ihracata katkı sağladığı bu noktada söyleyebiliriz.
Şu an yaşamış olduğumuz tecrübe şunu gösterdi: Sığ demiş olduğumuz hisse senetlerini belirli fonlar tarafından çok hızlı bir şekilde şirketler tarafından alım satımlarıyla burada yapay bir şekilde fiyatın yükselme durumu söz konusu. Burada çok hızlı bir yükseliş var ve daha sonrasında ise bekçi bir durumun söz konusu olmaması. Yani alıcının olmama durumu söz konusu burada. Burada işte kaldıraçtır, teminattır vs. bunlara da bakmak lazım. Çünkü acaba neden hızlı yükseliyor buradaki hisse senedi? Aslında dünyada bu fon piyasasına baktığımız zaman değer 87 trilyon dolara kadar ulaşıyor ve bunun içerisinde hisse senetleri payı da yüzde 48 ve ciddi anlamda bir güç oluşturuyor gitmiş olduğu ülkede bu fonlar bu noktada destekleyici niteliğe de sahip olabiliyor. Fakat burada temel nokta rasyonel zeminden kopuk yapay fiyatlanma sürecinin incelenmesi. Aslında bugünkü toplantıda biz net olarak bunu göreceğiz. Yani aşırı bir fiyat hareketliliği var ise burada aşırı bir borçlanma durumu söz konusu ise teminatsız yüksek borçlanma durumu bu noktada var ise ve burada erken uyarı sistemleri aslında bence bugün konuşulacaktır. Çünkü burada eğer bir hisse gerçekten sığ ise ve dolaşımı çok da yüksek değilse, düşük dolaşıma da sahip ise ciddi bir yükselme durumu söz konusu var ise bunu erken uyarı sistemiyle bunun analiz edilmesi, önlenmesi gerekiyor.
Diğer taraftan yine aynı şekilde stres testlerinin yapılma durumu söz konusu olabilir. Yani şoklara karşı o fonların direnci, dayanıklılığı ne düzeyde ve burada asgari likidite şartının gelmesi aynı zamanda konuşuluyor. Yani bu şartı herhangi bir fon bu noktada sağlayamaz ise buna dair sınırlama durumunda ne yapılabilir getirilebilir. Tabii diğer bir nokta ise bu fonları yöneten şirketler var. Bu şirketler birden fazla fonu aynı zamanda yönetebiliyor. Dolayısıyla burada bu şirketlerin hisse senetlerindeki payı fon düzeyinde değil toplam olarak o şirket ne kadar o hisse senedinden paya sahip. Aslında bu da ön plana çıkartılabilir. Çünkü şu an yaşamış olduğumuz tecrübe şunu gösteriyor. Özellikle düşük dolaşımda olan hisselere yönelik belirli fonların oluşma yapay yüksek talep ile aslında bu mağduriyet oluşmuş vaziyette. Bunun önüne geçilmesi için buradan fonların hareketlerinin takip edilmesi gerekiyor. Özellikle bu büyük yatırım şirketlerinin farklı farklı fonları ürettiğini biliyoruz biz bu noktada. Fakat bu şirketlerin yönetebildiği fonların toplam hisse senedi içerisindeki payına dair bir düzenleme de aynı zamanda biz burada bekliyoruz.
Dediğim gibi burada aslında temel sorun bu yapay fiyat artışının önlenmesi. Çünkü maliyetler de zaten buradan geliyor. Burada bedeli şirketlerin çok yoğun talebiyle hisse senetlerinde bir sünni bir artış durumu söz konusu olabiliyor ve buna bağlı olarak da yatırımcı çekilebiliyor. Teminatsız bu noktada borçlanma durumu olabiliyor ki aslında 28 Ağustos'ta SPK buna dair bir düzenleme yaptı. Hatta bu düzenlemeden sonra zaten biz şu an bu fona dair sorunu yaşıyoruz. Yani belli başlı zaten düzenlemeler yapılmış idi. Fakat önümüzdeki süreçte bir daha bunun yaşanmaması için aslında sadece bunu yaşayan ülke biz değiliz. Yani İngiltere'de, başka ülkede de buna benzer tecrübeler aslında yaşandı. Fakat bu süreçte bunun daha yaşanmaması için demiş olduğum gibi burada önemli olan nokta aynı hisseye sınır getirme durumu söz konusu olabilir. Erken uyarı mekanizması burada oldukça önemli. Borçlanma sınırlarının bu noktada kontrol edilmesi, likidite yeterlilik oranının bu noktada aynı şekilde tespit edilmesi, buna dair stres testlerin yapılması bu noktada oldukça önemli.
Bu adımlarla birlikte önüne geçilebilir mi peki? Bu bahsettiğiniz adımlar yeterli mi?
Yeterli olacağını ben düşünüyorum. Çünkü burada aslında temel soru bu yükseliş. Yani dolaşımı düşük hisse senetlerindeki yüksek artışın burada aslında incelenme durumu söz konusu. Zaten güçlü ve dolaşım yüksek olan hisse senetlerinin burada zaten onlara dair çok fazla bir spekülasyon yapılamıyor. Ama dediğim gibi burada daha düşük, sığ hisse senetleri açısından bunu söyleyebiliriz ama bu demiş olduğum bu düzenlemeler yapılır ise yani teminatsız borçlanmaya dair bir düzenleme gelir ise bu noktada likiditiye belirli bir sınır getirilirse o fon stres testine tabi tutulur ise bunlar her zaman da ciddi anlamda bir önleyici olacak. Tabii detayları bilmiyoruz. Yani bugün buna dair açıklamalar gelecektir. Fakat şöyle bir genel bir açıklama da yapmak istiyorum burada. Yani bu bizim topyekun sermaye piyasamızı olumsuz yönde etkileyecek bir potansiyele sahip değildir. Yani bizim de bu noktada giderildiğimiz daha fazladır. Yine hisse senetlerine baktığımız zaman da aynı durum söz konusu.
Aslında temel soru şu: Eğer bir ülke büyüyor ise eğer ülkedeki ülke içerisindeki firmalar üretiyor ve kâr payı açıklıyor ise ve siz de bunlara zaten hisse senedi noktasında ortak oluyorsanız orada bir sorun yoktur. Aslında burada temel problem manipülasyon. Yani belirli şirketlerin çok yoğun bir şekilde sığ hisse senetlerine yoğunlaşması ve buradaki yapay artışlar ve bundan doğan mağduriyet. Temel konu bu ve ben bugün buna dair bir çalışmaya yapılacağını düşünüyorum. Atılacak adım bu noktada oldukça önemli.
Tekrar altını çiziyorum. Aslında SPK 28 Ağustos'ta buna dair bir takım düzenlemeler ortaya koymuştu ve eylül ayında da maalesef bu tecrübeyi elde ettik ama dediğim gibi finansal sistemin tümünü olumsuz yönde etkileyecek bir resim çizmek de burada doğru değil. Yani bizim bu noktada işte BIST 100 olsun, aynı zamanda sermaye piyasalarının derinliğine baktığımız zaman, ülkenin ekonomik hacmine baktığımız zaman ya bu yönetilebilir bir durum ama diğer taraftan da mağdurlar da maalesef bu noktada oluştu ve bu mağdurların paralarını geri alma sürecine dair bir belki de takvim ve düzenlemeleri biz bugünkü toplantıda görebiliriz.
Bu içerik verilir mi sizce? Çünkü küçük yatırımcının beklediği bir haber bu. Ya da olacak toplantıda 1 milyon lira sınırı çıkabileceği de söyleniyor. Yani ifade ettiğiniz gibi küçük yatırımcının parasının ödemesinde bu rakam önemli. Öncelik verilir mi? Bir iddia tabii. Sizce gerçekleşir mi böyle bir adım?
Evet tabi, böyle bir iddia var. Burada zaten küçük yatırımcı sayısı çok fazla. Yani burada yatırımcılardan ziyade küçük yatırımcılar çok sayıda ve mağdur durumdalar. Buna dair düzenleme nasıl olur? Buna dair net açıklamayı belki bugün duyacağız. Yani çünkü bu yeni bir yol haritası da belirlenecek bu süreçle ilgili. Yani 3 aylık bir süreç var. Biliyorsunuz satışlarla ilgili daha sonra bu 6 aya uzatıldı. Bu süreçle ilgili belki buna dair açıklamalar bugün gelir. Ama dediğim gibi şu an bir şey söylemek için erken. Bu konuyla ilgili uzman kurumlar zaten değerlendirmelerini bu noktada yapıyorlar. Ama genel olarak yani buradan işte ekonomiye dair, sermaye piyasalarına dair, borsaya dair böyle olağanüstü olumsuz yorumlar da yapmayı da doğru bulmuyorum.
Ben dediğim gibi belirli bir alanda gerekli etkilerini ben bu noktada anlayacağımız düşünüyorum. Bakın ekonomi güven endeksi açıklandı. Bugün açıklandı. Burada güven endeksinde ekonomi güven endeksinde bir artış söz konusu. Tabii ki burada fon krizi getirmiş olduğu mağduriyetler var. Burada bir takım ihmaller olabilir, bundan sorunlar olabilir. Zaten bu noktada Adalet Bakanlığı'nın çalışması var. Diğer taraftan SPK olsun ilgili kuruluşların da çalışmaları devam ediyor. Bir daha yaşanmaması açısından gerekli adımların da ben bu ortaya çıkacağını düşünüyorum. Zaten dediğim gibi yani 28 Ağustos'ta SPK buna dair düzenleme istemişti. Daha net ve daha bu noktada kalıcı düzenlemelerin geleceğini buradan söyleyebiliriz.
