Orta Doğu'daki gerilim Çin'i vurdu! Petrol stokları devreye alındı
15.07.2026 - 11:15 | Son Güncellenme:
AA
Orta Doğu kaynaklı petrol arzındaki daralma nedeniyle ithalatı azalan Çin, stratejik stoklarını devreye aldı. Pekin, rafine ürün ihracatını kısıtladı, rafinerilerin kapasite kullanımını da düşürdü.
Çin'in Orta Doğu ülkelerinden ham petrol ithalatı, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın etkisiyle ocak-haziran döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11,4 gerilerken, Pekin yönetimi tedarik sıkıntısını stokları devreye alma, rafine ürün ihracatını sınırlandırma ve rafinerilerin kapasite kullanımını azaltma gibi adımlarla yönetmeye çalıştı.
HÜRMÜZ ETKİSİ BÜYÜYOR! ÇİN'İN PETROL İTHALATINDA YÜZDE 11,4'LÜK DÜŞÜŞ
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik askeri operasyon başlatmasının ardından İran, misilleme olarak Hürmüz Boğazı'ndan geçen tanker trafiğini durdurma tehdidini hayata geçirdi. Mart ayından itibaren Orta Doğu'daki enerji akışında yaşanan kesintiler, küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Boğaz üzerinden yapılan sevkiyatları etkilerken, bölge petrolüne bağımlı ülkeler arasında başta Çin olmak üzere birçok ekonomi arz sıkıntısıyla karşı karşıya kaldı.
Hürmüz Boğazı'ndaki kesintilerin ardından Çin'in Irak ve Kuveyt'ten ham petrol ithalatı sert geriledi, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve İran'dan yapılan ithalatta da belirgin düşüş oldu.
Çin'in ocak-şubat dönemindeki ham petrol ithalatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 15,8 artarak yaklaşık 97 milyon tona yükselirken, marttan itibaren düşüş eğilimine girdi.
Çin Gümrük Genel İdaresi (GAC) verilerine göre ülkenin ham petrol ithalatı, martta yıllık bazda yüzde 2,8, nisanda yüzde 20, mayısta yüzde 29 ve haziranda yüzde 41,3 azaldı. Böylece ithalat ocak-haziran döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11,4 geriledi.
Ton bazında ise ham petrol ithalatı ocak-şubat döneminde yaklaşık 97 milyon ton, martta 50 milyon ton, nisanda 38,5 milyon ton, mayısta 33,1 milyon ton ve haziranda 29,3 milyon ton olarak kayıtlara geçti.
Çin'in 2025'in ilk yarısında 279,5 milyon ton olan ham petrol ithalatı, 32 milyon ton azalarak bu yılın aynı döneminde 247,6 milyon ton olarak gerçekleşti.
ÇİN, ARZ AÇIĞINI ÜÇ ADIMLA YÖNETMEYE ÇALIŞTI
Çin, ham petrol ithalatındaki düşüşün etkilerini sınırlandırmak amacıyla stratejik ve ticari petrol stoklarını devreye alırken, rafine petrol ürünleri ihracatını büyük ölçüde durdurdu ve rafinerilerin kapasite kullanımını kademeli olarak düşürdü.
Savaşın başlamasından 4 gün sonra Pekin yönetimi, iç piyasada arz güvenliğini korumak amacıyla rafine petrol ürünleri ihracatına kısıtlama getirdi. Ancak mart ayında gümrük işlemleri tamamlanmış sevkiyatların devam etmesi nedeniyle ihracat yıllık bazda yüzde 25 azalışla 2,58 milyon ton oldu. Kısıtlamanın etkisi ise nisanda belirginleşti ve ihracat büyük ölçüde durdu.
Bu adımla rafine ürünler iç piyasaya yönlendirilerek ham petrol ithalatındaki azalmanın oluşturduğu arz açığının azaltılması hedeflendi.
İthalattaki açığı kapatmak amacıyla petrol stokları da devreye alındı. Çin, resmi petrol stok verilerini açıklamasa da ABD Enerji Bilgi İdaresinin Aralık 2025 tahminine göre ülkenin stratejik ve ticari petrol stokları yaklaşık 190 milyon ton seviyesinde bulunuyor.
Savaşın ardından mart ve nisanda stok kullanımına başlanmazken, Rusya ve İran'dan yapılan tedariklerle stoklara yaklaşık 9,5 milyon ton ilave yapıldığı tahmin ediliyor. İthalattaki düşüşün hızlanacağı beklentisiyle 10 Nisan'da Pekin yönetimi, Sinopec ve CNPC gibi devlet şirketlerine ticari stokları kullanma izni verdi. Böylece mayıs ayından itibaren stoklar kullanılmaya başlandı.
Uluslararası enerji kuruluşlarının tahminlerine göre stoklardan mayısta 2,1 ila 2,7 milyon ton, haziranda ise yaklaşık 2 milyon ton petrol kullanıldı.
RAFİNERİLERİN KAPASİTE KULLANIM ORANI YÜZDE 58'E DÜŞTÜ
Çin'in yıllık ham petrol işleme kapasitesi yaklaşık 940 milyon ton seviyesinde bulunuyor. Bunun 740 milyon tonunu devlet rafinerileri oluşturuyor. Şubatta yaklaşık yüzde 73 olan kapasite kullanım oranı, martta yüzde 68,8'e, nisanda yüzde 63,6'ya, mayısta yüzde 66,3'e ve haziranda yüzde 58'e geriledi.
Ham petrol işleme hacmi de aynı dönemde azaldı. Şubatta yaklaşık 58,2 milyon ton ham petrol işleyen rafineriler, martta 61,67 milyon ton, nisanda 54,65 milyon ton, mayısta 53,72 milyon ton ve haziranda 49,81 milyon ton üretim yaptı. Mart-haziran dönemindeki toplam üretim kaybı yaklaşık 33 milyon ton oldu. Böylece Çin'de rafinerilerin ham petrol işleme hacmi haziranda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 19,1, ocak-haziran döneminde ise yaklaşık yüzde 5 azaldı.
