Türk bilim insanları Arktik'te iklim, uzay ve konumlama teknolojilerine yönelik kritik araştırmalar yaptı
31.07.2026 - 11:48 | Son Güncellenme:
AA
6. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi'ne (TASE-VI) katılan Türk bilim insanları, kutup bölgesinde iklim değişikliğinin deniz ekosistemi üzerindeki etkilerinin yanı sıra uzay ve konumlama teknolojilerine yönelik kritik araştırmalar gerçekleştirdi.
Cumhurbaşkanlığı himayesinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesinde, TÜBİTAK Kutup Araştırmaları Enstitüsü (KARE) yürütücülüğünde gerçekleştirilen TASE-VI sona erdi. Oşinografi, biyoloji, kimya, atmosfer dinamikleri, meteoroloji, jeodezi ve uydu sistemleri alanlarında toplam 12 bilimsel proje ve çalışmanın hayata geçirildiği sefere 12 bilim insanı katıldı. Küresel iklim değişikliğinin etkilerini yerinde incelemek ve kritik araştırmalara imza atmak amacıyla düzenlenen sefere Arjantin, Bulgaristan ve Uruguay'dan 3 yabancı araştırmacı da iştirak etti.
Gemiyle 82 derece kuzey enlemine kadar çıkan bilim ekibi, bu yıl da "Ulusal Kutup Bilim Stratejisi" kapsamında küresel iklim değişikliği, tehdit altındaki ekosistemler ve insan kaynaklı etkiler gibi ulusal ve uluslararası öneme sahip öncelikli bilimsel temalar üzerine çalışmalarını sürdürdü.
Sefer katılımcıları, yaptıkları araştırmalara ilişkin açıklamalarda bulundu. İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsünden Prof. Dr. Denizhan Vardar, iklim değişikliğinin deniz tabanı üzerindeki canlılara etkisini araştırmak için sefere katıldıklarını belirterek, şu ifadeleri kullandı:
"TÜBİTAK'ın kutup araştırmalarını kapsayan 1001 projelerine başvuruda bulunduk ve projemiz kabul edildi. Bu vesileyle buraya geldik. Çalışmalarımızın iki önemli ayağı var. İlki, deniz tabanında 28 noktadan görüntü alarak buralardaki canlıların yüzey örtücülüğünü incelemek. Ayrıca su altı robotlarımız ve dronlarımızla bu canlıların başladıkları ve sona erdikleri bölgelerin sınırlarını belirliyoruz. Bunun yanı sıra özellikle buzul önü alanları gibi çok önemli ve ilgi çekici noktalarda su altı dronlarıyla görüntüleme çalışmaları yürütüyoruz."
NANOMALZEMELER UZAY KOŞULLARINDA TEST EDİLDİ
İstanbul Teknik Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Filiz Altay da çalışmalarının çoğunlukla nanoteknoloji uygulamaları üzerine olduğunu, bunun sonucunda uzay çalışmalarına ilgi duymaya başladığını ve TÜBİTAK KARE tarafından kabul edilen projesinin iki bölümden oluştuğunu söyledi.
Altay, "Projemizin birinci kısmında laboratuvarda ürettiğimiz nanomalzemelerin uzay koşullarındaki stabilitesini belirlemeyi hedefliyoruz. Diğer kısmında ise eksozom adını verdiğimiz, hücreler arası iletişimi sağlayan keseciklerin bölgeye özgü balıklardan ekstrakte edilmesi üzerine çalışıyoruz." diye konuştu.
SEFER BOYUNCA SAĞLIK EKİBİ GÖREV BAŞINDA
Seferin lider yardımcısı ve tıp personeli Doç. Dr. Bengüsu Mirasoğlu da oluşabilecek ani ve acil durumlar ile hastalıklara müdahale etmek için burada bulunduğunu belirterek, doktor olarak görevinin gelmeden çok önce başladığını, tüm katılımcıları detaylı sağlık kontrolünden ve testlerden geçirdiklerini anlattı.
Mirasoğlu, "Kontrollerin amacı, burada sağlık açısından oluşabilecek risklerin önüne geçebilmek, hastalıklara karşı önlem alabilmek ve gerekiyorsa tedavisini yapabilmek." dedi.
Sefer öncesinde çeşitli eğitimler de verdiklerini dile getiren Mirasoğlu, "Katılımcılarımızı sefer öncesi eğitimlerde ve çeşitli temel sağlık konularında bilgilendirdik. Seferimizde büyük bir sağlık problemi ile karşılaşmadık." şeklinde konuştu.
"SVALBARD ADASI'NIN SEÇİLMESİ, İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ETKİLERİNİ ANLAMAK ADINA ÇOK ÖNEMLİ"
Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsünden araştırma görevlisi Özkan Özel de sefere TÜBİTAK KARE'nin 2026 Yılı KUTUP-1001 Çağrısı'na yaptığı başvurunun ve projesinin kabul edilmesi üzerine katıldığını kaydederek, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Açıkçası yaptığımız çalışmalar çok önemli. Svalbard Adası'nın özellikle seçilmiş olması, küresel iklim değişikliğinin etkilerini anlamak açısından çok önemli çünkü burası, atmosferik süreçlerle deniz ve okyanus sularının etkileşime girdiği çok özel alanlardan biri. Özellikle oşinografik çalışmalar açısından tatlı ve tuzlu suyun bir arada bulunduğu doğal laboratuvar niteliği taşıyor. Yaklaşık üç yıldır aynı bölgede, aynı noktalarda çalışmalar yürütüyor olmamız, uzun vadede buzulların erime süreci ve erime hızıyla birlikte iklim değişikliğinin etkilerine ilişkin önemli veriler elde etmemizi sağlayacak. Bu çalışmaların geleceğe yönelik öngörüler geliştirilmesine de önemli katkı sunacağını düşünüyoruz."
Özel, buzuldan eriyen tatlı suyun deniz suyuyla karıştığı bu özel alanın uzun dönemli izlenmesi ve gözlemlenmesinin, Svalbard Adası çevresinde yürüttükleri diğer çalışmalarla birlikte değerlendirildiğinde bölgedeki ekosistemin daha iyi anlaşılmasına önemli katkı sağlayacağını ifade etti.
"ÜLKEMİZ İÇİN KESİNTİSİZ KONUM BELİRLEME İMKANI SUNMAYI AMAÇLIYORUZ"
Gebze Teknik Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü'nden araştırma görevlisi Emre Bozdoğan da seferin başlangıç noktası Tromso'dan itibaren farklı amaçlara hizmet eden 3 GNSS alıcısı ve antenle veri topladıklarını belirterek, şunları dile getirdi:
"Projedeki amacımız, farklı gerçek zamanlı GNSS tekniklerinin Arktik kutup koşullarındaki performansını test etmek. Ayrıca GNSS tekniklerinin doğası gereği yaşanan sinyal ve düzeltme kesintileri sırasında meydana gelen veri kayıplarının, proje kapsamında geliştireceğimiz kinematik VRS tabanlı konumlandırma yazılımıyla giderilip giderilemeyeceğini inceleyeceğiz. Bu sayede hem ülkemiz hem de GNSS literatürü için kesintisiz konum belirleme imkanı sunmayı amaçlıyoruz."
"OKULUN EN BAŞINDAN BERİ KUTUPLARA İLGİ DUYUYORUM"
İstanbul Teknik Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü son sınıf öğrencisi Murat Cürebal da GNSS sistemlerinde hassas konumlama yöntemlerine ilişkin analiz ve karşılaştırmalar yaptığını belirterek, "TÜBİTAK'ın açtığı çağrıda projem kabul edildi. Kutuplara ilgim okulun en başından beri var. Şükür ki buralara kadar geldim. Nice seferlere katılmayı ümit ediyorum. Fazlasıyla heyecanlı ve mutluyum." dedi.
