ABD-Suudi Arabistan iliÅŸkilerindeki ittifak modeli deÄŸiÅŸiyor mu?

15.05.2020 14:18

Son güncelleme : 16.05.2020 10:49

ABD ile Suudi Arabistan arasında uzun yıllara dayanan güvenlik ve petrol eksenli ilişkiler son dönemde yeni bir sınavdan geçiyor.



AA

Suudi Arabistan, tüm Müslümanlar için kutsal olan Mekke ve Medine'nin sınırları içinde bulunmasından dolayı kurulduÄŸu 1932'den bu yana Ä°slam aleminin  ağırlık merkezi olarak görüldü.

Suudi Arabistan ayrıca büyük petrol rezervi keÅŸifleri ile bölgesel ve  uluslararası anlamda siyasi ve ekonomik önemini ve nüfuzunu artırdı.

Yaklaşık 75 yıla dayanan Suud-ABD iliÅŸkileri birçok kez sıkıntılarla  karşı karşıya geldi. Ancak iki ülke yönetimi de iliÅŸkilerde ortaya çıkan  sorunları aÅŸmada baÅŸarılı oldu. Bu sıkıntıları aÅŸmalarını iki ülkenin birbirine  olan ihtiyacı ve hayati öneme sahip çıkarları da dayatıyordu.

On yıllar içinde ABD ile Suudi Arabistan arasındaki iliÅŸkilerin  çehresini deÄŸiÅŸtiren birçok geliÅŸme oldu. ÖrneÄŸin ABD'nin 2019'da günlük yaklaşık  13 milyon varil petrol üretimi yapması ve dünyanın en büyük ham petrol üreticisi  olmasıyla  Suudi Arabistan petrolü Washington açısından eski önemini yitirdi.

ABD ve Suudi Arabistan arasındaki iliÅŸkiler, Suud petrolünün yıllarca  ABD'nin gereksinimlerini özgür ve güvenli bir ÅŸekilde karşılaması, terörizmle  mücadelede iÅŸ birliÄŸi ve Yemen'deki iç savaÅŸta askeri iÅŸ birliÄŸinin yanı sıra  Suud politikalarının ABD'nin bölgedeki politikalarıyla uyumlu olması üzerine inÅŸa  edildi.

ABD İLE SUUDİ ARABİSTAN ARASINDA 7 YILDA 139 MİLYAR DOLARLIK SİLAH ANLAŞMASI

ABD BaÅŸkanı Donald Trump, 2017'de göreve gelmesinin ardından ilk yurt  dışı ziyaretini gerçekleÅŸtirdiÄŸi Suudi Arabistan'da yaklaşık 100 milyar dolarlık  silah anlaÅŸmasına imza attı. Ayrıca iki ülke arasında on yıl içinde gerçekleÅŸmesi  beklenen toplam 370 milyar dolarlık anlaÅŸma yapıldı.

AraÅŸtırmalara göre, ABD ile Suudi Arabistan 2009-2016 yıllarında 139  milyar dolar deÄŸerinde silah satış anlaÅŸması imzaladı.

Stockholm Uluslararası Barış AraÅŸtırmaları Enstitüsü verileri, küresel  askeri harcamaların 2019'da 1,9 trilyon dolar olduÄŸunu ve bunun yüzde 62'sinin  ABD, Çin, Hindistan, Rusya ve Suudi Arabistan'a ait olduÄŸunu ortaya koydu.

ABD'nin en büyük silah müÅŸterisi olan Suudi Arabistan 2018'de askeri  harcamalarda 3'üncü sırada yer alırken, 2019'da 5'inci sıraya geriledi. Ayrıca  Riyad'ın bu pahalı silah ve ekipmanların kullanımı için halen askeri eÄŸitmenlere  ihtiyacı olduÄŸu biliniyor.

Yakın zamana kadar BaÅŸkan Trump, Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı'nın  öldürülmesi ve Yemen'deki savaÅŸa iliÅŸkin geniÅŸ eleÅŸtirilere raÄŸmen ülkesinin  Suudi Arabistan ile iliÅŸkisini savunuyordu.

Batı'nın raporlarına göre, Suudi Arabistan, Yemen'deki savaÅŸta aylık 4  milyar dolar harcıyor. Bu da bölgede istikrarı saÄŸlamak için Mısır ve Ürdün gibi  bölge ülkelerine destek verme gücünü etkiliyor.

Resmi rakamlar bilinmiyor ancak raporlar, Yemen savaşının ilk üç  senesinde zararın 100 milyar doları aÅŸtığına iÅŸaret ediyor.

ABD KONGRESİNDE SUUDİ ARABİSTAN ELEŞTİRİLERİNİN DOZU ARTTI

ABD Kongre üyeleri Washington yönetiminin, daha önce ABD'nin bölgedeki  en güvenilir müttefiki olarak gördükleri Riyad ile iliÅŸkilerinde izlediÄŸi  siyaseti eleÅŸtiriyor.

Yeni tip corona virüs (Kovid-19) salgını ve Suudi Arabistan ile Rusya  arasındaki petrol fiyatları konusundaki anlaÅŸmazlık ABD'deki kaya petrolü  sektörünü de olumsuz etkiledi. Riyad'ın ABD ekonomisine ciddi zarar verdiÄŸi  gerekçesiyle eleÅŸtirilerin dozu da arttı.

ABD medyasında 7 Mayıs'ta Washington'un Ä°ran’dan gelen tehditlere  karşı bölgedeki askeri varlığını artırmaya baÅŸlamasından sadece birkaç ay sonra  iki Patriot bataryasında görev yapan yaklaşık 300 ABD askerin Suudi Arabistan’dan  geri çekeceÄŸi haberleri yer aldı.

Washington'un söz konusu askerleri Suudi Arabistan'ın milli petrol  ÅŸirketi Saudi Aramco'nun petrol tesislerine yapılan saldırılardan sonra  ülkenin hava savunma gücünü takviye etmek amacıyla gönderdiÄŸi biliniyor.

ABD temsilcileri kendi petrollerine savaÅŸ açan Suudi Arabistan'da  yaklaşık 2 bin 500 ABD askeri ve hava savunma sistemleri bulundurulmasına tepki  gösteriyor.

Suudi Arabistan ve Rusya arasındaki petrol fiyatları konusunda savaÅŸ,  11 Nisan'da ABD petrol fiyatlarının, görülmemiÅŸ bir düÅŸüÅŸle varili 37 doların  altına gerilemesine neden oldu.

Kongre üyeleri, petrol sektörüne zarar veren Suudi Arabistan ile ABD  arasındaki stratejik ittifak iliÅŸkisi modelinde deÄŸiÅŸikliÄŸe gidilmesi talebinde  bulunuyor.

Bazı gözlemciler ise Trump'ın Suudi Arabistan'daki askerlerin  varlığını, petrol fiyatları savaşı arasında baÄŸlantı kurmasıyla Riyad'ın iki ülke  arasındaki derin ittifak iliÅŸkisine halel getirmeksizin ABD'nin çıkarları ile  uyumlu bir ÅŸekilde petrol politikalarını yeniden gözden geçirmek zorunda  kaldığını savunuyor.

Suudi Arabistan birçok ekonomik krizde ekonomik sektörün  karşılaÅŸabileceÄŸi sorunların önüne geçebilmek amacıyla önlemler almıştır.

Birçok Suudi yetkili açıklamalarında Suudi Arabistan'ın petrol  fiyatları veya baÅŸka konularda aldığı kararların, baÅŸka ülkelerin çıkarlarına  göre deÄŸil, kendi çıkarlarına hizmet edecek ÅŸekilde verildiÄŸini belirtti.

ABD'NÄ°N SUUD PETROLÜNÜ KORUMAYA Ä°HTÄ°YACI OLUP OLMADIĞI SORUSU GÜNDEMDE

Ancak son haftalarda Suudi Arabistan ve Rusya arasındaki petrol  savaşı, Trump'ın Riyad'a karşı duruÅŸunda bir dönüm noktası oldu ve ABD'nin halen  büyük bir kısmı ABD ve Avrupa ülkelerine deÄŸil de Çin ve diÄŸer Asya ülkelerine  satılan Suud petrolünü korumaya ihtiyacı olup olmadığı sorusunu gündeme getirdi.

ABD'de Washington gibi demokratik bir güç ile dini özgürlük, kadın  hakları ve ifade özgürlüÄŸü deÄŸerlerini paylaÅŸmayan bir ailenin yönettiÄŸi Riyad  arasındaki iliÅŸkileri, tekrarlayan terörü destekleme suçlamaları ile yeniden  deÄŸerlendirme çaÄŸrıları bulunuyor.

Bununla birlikte, uzmanlar Riyad'ın Beyaz Saray'la iliÅŸkileri en  azından mevcut aÅŸamada saÄŸlam olduÄŸu için ABD Kongresinde Suudi Arabistan'a karşı  ortak bir tutum almanın zor olduÄŸunu savunuyor.

ABD BaÅŸkanı Trump ile Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdulaziz, 8  Mayıs'ta küresel enerji piyasalarındaki geliÅŸmeleri ele aldıkları bir telefon  görüÅŸmesi gerçekleÅŸtirdi. Beyaz Saray, görüÅŸmede iki ülkenin ortak savunma  gücünün vurgulandığını ve iki liderin, küresel enerji piyasalarındaki istikrarın  önemi konusunda da mutabık kaldığını açıklamıştı.

ABD-Suudi Arabistan iliÅŸkilerine karşı çalışan önemli etki merkezleri  olmasına raÄŸmen, ABD DışiÅŸleri Bakanlığı ve Beyaz Saray, Suudi Arabistan'la  petrol üretimi konusunda anlaÅŸmazlıkların yaÅŸandığı bir atmosferde dahi ikili  iliÅŸkilerin gücünü ve iki ülke arasındaki savunma ortaklığının önemini  vurgulamaya devam etti.

Bununla birlikte, ABD ve Suudi Arabistan arasındaki iliÅŸkilerin derin  anlaÅŸmazlıklara evrileceÄŸi yönünde tahminde bulunmak için çok erken çünkü her iki  taraf da "geçici krizlerle" baÅŸa çıkmada açıkça esneklikler gösterebiliyor.

Ancak dünyanın gelecek birkaç ay veya birkaç yıl içinde uzun zamandır  devam eden ve güvenliÄŸin korunmasına karşılık petrolün güvenle akışının  saÄŸlanmasına yoÄŸunlaÅŸan ABD-Suud stratejik ortaklığının çöküÅŸünün baÅŸlangıcına  ÅŸahit olması da uzak bir ihtimal deÄŸil.




17:591.560
Değişim :  0,90% |  13,93
Açılış :  1.552  
Önceki Kapanış :  1.546  
En Yüksek
1.567
En Düşük
1.550
BIST En Aktif Hisseler17:59
SODSN 46,20 3.136.888 % 10,00  
BRYAT 499,40 121.054.721 % 10,00  
BRKSN 13,76 77.258.068 % 9,99  
VERTU 33,90 6.181.055 % 9,99  
TKURU 337,30 8.124.654 % 9,98  
17:59 Alış Satış %  
Dolar 6,9764 6,9808 % 0,24  
Euro 8,4599 8,4678 % 0,41  
Sterlin 9,7441 9,7930 % 0,30  
Frank 7,7527 7,7994 % 0,02  
Riyal 1,8547 1,8640 % 0,08  
17:59 Alış Satış %  
Altın Ons 1.782 1.782 7,31  
Altın Gr. 400 400 1,99  
Cumhuriyet 2.657 2.697 5,00  
Tam 2.643 2.712 8,10  
Yarım 1.278 1.312 3,91  
Çeyrek 641 656 1,96  
Gümüş.Ons 27,20 27,23 0,22  
Gümüş Gr. 6,11 6,12 0,06  
B. Petrol 62,77 62,77 -1,16