Merkez bankaları politikalarına koronavirüs ayarı

24.02.2020 11:19

Son güncelleme : 25.02.2020 10:27

Küresel ekonomik krizin ardından merkez bankacılığında yaşanan paradigma değişimi, günümüzde doğal afet, salgın gibi öngörülemeyen her gelişme sonrasında etkisini yeniden hissettirirken, son olarak Çin`de ortaya çıkan koronavirüsün para politikalarına yansıdığı göze çarpıyor.



AA

Dünya tarihinin en önemli ekonomik felaketlerinden biri olarak  nitelendirilen 2008 küresel finans krizi sonrasında merkez bankalarının rolünün  ne olması gerektiÄŸi konusunda tartışmalar yaÅŸanmış, bu kapsamda birçok ekonomist  kriz öncesi merkez bankacılığında geçerli olan paradigmanın yetersiz olduÄŸu  görüÅŸünde birleÅŸmiÅŸti.

Söz konusu eleÅŸtirilerin ardından merkez bankaları hedeflemelerinde  fiyat istikrarı ile finansal istikrarın birlikte ele alındığı ve bunun para  politikalarına aktarıldığı bir geçiÅŸ dönemine ÅŸahit olundu.

Bu dönemde globalleÅŸme kavramının bir sonucu olarak herhangi bir  ülkede yaÅŸanan sorunların tüm dünyaya yayılması da, merkez bankalarının ekonomik  açıdan ülkeleri darboÄŸaza sokabilecek her türlü geliÅŸmeye karşı tetikte olmasını,  ayrıca para politikasında "manevra alanı" açarak ve alışılmadık yöntemlere  baÅŸvurarak piyasaları desteklemesini beraberinde getirdi.

Parasal geniÅŸleme, negatif faiz gibi kavramların yaygın olarak  kullanımını beraberinde getiren bu süreçte, öngörülemeyen geliÅŸmelerin iktisadi  faaliyette tahminlerin ötesinde bir yavaÅŸlamaya yol açacağı endiÅŸeleri ve  deflasyon riski etkili oldu.

Gelinen noktada, Çin'de ortaya çıkan ve dünyaya hızla yayılan yeni tip  koronavirüsün (Kovid-19) küresel ticarete etkisine dair endiÅŸeler, merkez  bankalarının gündemine yerleÅŸti.

ABD Merkez Bankası (Fed), Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve Japonya  Merkez Bankası (BoJ) gibi önce gelen merkez bankalarının yanı sıra Türkiye,  Endonezya, Rusya ve Tayland gibi ülkeler de salgını yakından takip ettiklerini ve  gerektiÄŸinde tüm araçlarla adım atmaya hazır olunduÄŸu mesajını verdi.

ÇÄ°N MERKEZ BANKASI'NDAN SALGIN ENDİŞELERÄ°NE ÇÄ°FTE ÖNLEM

Koronavirüsün, Çin'in dünya ticaretinde söz sahibi olması dolayısıyla  küresel tedarik zincirini ne ölçüde etkileyeceÄŸi ve dünya büyümesine ne ÅŸekilde  yön vereceÄŸi tartışılırken, Çinli yetkililerin teÅŸviklerinin yanı sıra merkez  bankalarının desteÄŸi de piyasalara pozitif yansıdı.

Goldman Sachs, UBS, Macquarie Group, Morgan Stanley, Oxford Economics  gibi önde gelen tahmin kuruluÅŸlarının yanı sıra Fitch, Moody's ve Standard &  Poor's (S&P) gibi kredi derecelendirme kuruluÅŸları Çin'in ilk çeyrek büyümesine  dair beklentilerini aÅŸağı yönlü revize ettiÄŸi bu süreçte, "koronavirüsün  pandemiye dönüÅŸmesi durumunda küresel ekonomide 1 trilyon dolardan fazla kayba  yol açabileceÄŸi" dillendirildi.

Çin'in ilk çeyrekte büyümesinin ise yıllık bazda yüzde 4,5'lere  gerileyebileceÄŸi dikkati çeken tahminler arasında yer alıyor. Bu noktada en  iyimser tahminin ise yüzde 5,2 düzeyinde bulunduÄŸu görülüyor.

Son olarak Uluslararası Para Fonu (IMF), Kovid-19 salgını nedeniyle  orta vadede kürsel ekonomik büyümenin tarihi ortalamaların altında kalacağının  öngörüldüÄŸünü ve ekonomik görünüm üzerindeki aÅŸağı yönlü risklerin hakim olmaya  devam ettiÄŸini bildirdi.

Piyasadaki panik havasını dağıtmak için Çin Merkez Bankası (PBoC)  devreye girdi. Piyasaya önce 1,2 trilyon yuan likidite enjekte eden banka, 7 ve  14 günlük ters repo faiz oranlarında da indirime gitti. Banka daha sonra piyasaya  400 milyar yuanlık daha likidite saÄŸladı. Son olarak PBoC, 1 yıl vadeli faizi 10  baz puan, 5 yıl vadeli faizi ise 5 baz puan indirerek sırasıyla yüzde 4,05 ve  yüzde 4,75'e düÅŸürdü.

JAPONYA MERKEZ BANKASI TETÄ°KTE

Koronavirüs salgınından en çok etkilenen ikinci ülke konumundaki Japonya Merkez Bankası (BoJ), henüz net bir adım atmazken, yakın takipte  olduklarını ve gerekirse adım edecekleri mesajını verdi.

BoJ BaÅŸkanı Haruhiko Kuroda, yeni koronavirüsün Çin ve dünya  ekonomisine etkisinin endiÅŸe kaynağı olduÄŸunu belirterek, "Çin ekonomisinin  global ekonomideki payı büyük. Bu nedenle virüsün etkileri büyük olabilir. Biz  gerektirdiÄŸi takdirde tereddüt etmeksizin parasal gevÅŸemeye gidebiliriz ama bunun  için henüz çok erken." açıklamalarını yaptı.

Kuroda, daha sonra yaptığı açıklamada da, koronavirüs salgınının  Japonya'nın ekonomisini ve fiyat trendlerini önemli ölçüde tehdit etmesi halinde  merkez bankasının tereddüt etmeden ilave hafifletme adımlarını deÄŸerlendireceÄŸini  de bildirdi.

Japonya'nın yerel basınında çıkan haberlere göre, Kuroda, salgınının  ekonomi ve turizm üzerindeki etkisini göz önünde bulundurarak gerekli bütün  adımları esnek bir ÅŸekilde atmak için hazır ve tetikte olduklarını belirtti.

FED'DEN "VÄ°RÜS BELÄ°RSÄ°ZLİĞİ" VURGUSU

Koronavirüs salgını Fed'in 28-29 Ocak'taki faiz kararına iliÅŸkin  toplantısının tutanaklarına da yansıdı.

Tutanaklarda, koronavirüs tehdidinin, küresel büyüme görünümüne  yönelik yeni bir risk olarak takip edildiÄŸi belirtilirken, "Küresel büyümede  istikrara iliÅŸkin bazı bulgular var ancak koronavirüs salgınının ortaya  çıkmasıyla görünüme iliÅŸkin belirsizlikler devam etmiÅŸtir. Koronavirüs tehdidi,  insanların yanı sıra, küresel büyüme görünümüne yönelik de yetkililerin yakından  takip edilmesi konusunda anlaÅŸtığı yeni bir risk olarak ortaya çıktı." ifadeleri  kullanıldı.

Salgın, Fed'in 28-29 Ocak'taki faiz kararı sonrasında açıklamalarda  bulunan BaÅŸkan Jerome Powell'ın konuÅŸmalarına da yansımıştı.

Powell, ticaretteki bazı belirsizliklerin son zamanda azaldığını  belirterek, 2018’in ortalarındaki azalışın ardından küresel büyümede bazı  dengelenme iÅŸaretleri oluÅŸtu. Bununla birlikte, yeni koronavirüsünden  kaynaklananlar dahil olmak üzere görünümdeki belirsizlikler devam ediyor."  deÄŸerlendirmelerini yapmıştı.

Virüsün "son derece ciddi bir mesele" olduÄŸuna iÅŸaret eden Powell,  salgının özellikle Çin'in ekonomik büyümesi üzerinde bozulmaya neden olabileceÄŸi  konusunda uyardı. Henüz salgının ne kadar yayılabileceÄŸi ve etkilerinin ne  olabileceÄŸinin belirsiz olduÄŸunu belirten Powell, "Durumu tabii ki yakından  gözlemliyoruz." dedi.

Analistler, 2020'de faiz konusunda "bekle-gör" temasını  benimseyeceÄŸine neredeyse kesin gözle bakılan Fed'in, koronavirüs salgınından  sonra 0,25 baz puanlık bir faiz indirimine gitmesinin beklendiÄŸine iÅŸaret ediyor.

ECB'DE YENÄ° ENDİŞE KAYNAĞI "KORONAVÄ°RÜS"

Koronavirüs kapsamında ECB'den de açıklamalar gelirken, ECB BaÅŸkanı  Christine Lagarde, yeni tip koronavirüs salgının küresel ekonomik belirsizliÄŸe  katkıda bulunduÄŸunu ifade etti.

Lagarde, ABD ve Çin arasındaki ticaret savaşı tehdidi azalmış gibi  görünse de koronavirüsün yeni bir belirsizlik katmanı eklediÄŸine vurgu yaparken,  ECB BaÅŸekonomisti Philip Lane de yeni tip koronavirüsün ekonomik etkisinin, bunun  ne kadar hızlı yayılacağına baÄŸlı olacağını belirtmiÅŸti.

Virüsün ekonomiler üzerinde kısa vadeli bir etki oluÅŸturma eÄŸiliminde  olduÄŸunu savunan Lane, koronavirüsün ekonomiler üzerindeki etkilerini dikkatlice  izlediklerini, SARS ve önceki salgınları temel aldıklarını kaydetti.

TÜRKÄ°YE, RUSYA, ENDONEZYA VE TAYLAND'DAN KORONAVÄ°RÜS YORUMU

TCMB'in son para politikası karar metninde de koronavirüs  deÄŸerlendirmesine yer verilirken, metinde "Son dönemde ortaya çıkan salgın  hastalığın sermaye akımları, dış ticaret ve emtia fiyatları kanalıyla  oluÅŸturabileceÄŸi etkiler yakından takip edilmektedir." ifadesi kullanıldı.

Enflasyon Raporu sunumu esnasında TCMB BaÅŸkanı Murat Uysal da yeni tip  koronavirüs salgınının piyasalar üzerindeki etkisine iliÅŸkin deÄŸerlendirmelerde  bulunmuÅŸ, "Dünyanın en önemli ekonomilerinden Çin üzerinde bu durum yayılmaya ve  büyümeye devam ederse, tabii ki büyüme rakamları üzerinde ciddi etkisi beklenir.  Ticaret ve emtia fiyatları üzerinde etkileri olabilir. Ä°lk olarak piyasalarda  riskten kaçış ve risk algılamasının artması yönünde etki yarattı bununla birlikte  de petrol fiyatlarında aÅŸağı yönlü baskıya neden oldu. Bu durumun nereye  evrileceÄŸiyle ilgili ciddi belirsizlikler var. Olayın baÅŸlangıcından bu yana  geçmiÅŸte yaÅŸanan benzer durumlarda küresel ekonomi nasıl etkilenmiÅŸ takip ettik.  GerektiÄŸinde elimizdeki tüm araçlarla adım atma imkanımız var." ifadelerini  kullanmıştı.

Öte yandan Endonezya Merkez Bankası'ndan global ekonomi görünümü  koronavirüs salgını nedeniyle bozulduÄŸu yorumu gelirken, Rusya Merkez Bankası  salgının büyüme beklentilerine yönelik riskler oluÅŸturması nedeniyle yavaÅŸlayan  global ekonomi üzerinde belirsizlik olduÄŸunu bildirdi.

Son olarak Tayland Merkez Bankası da ertelenen bütçe ve kuraklığın yanı sıra koronavirüsün büyümeyi etkilediÄŸini bildirdi.




17:591.560
Değişim :  0,90% |  13,93
Açılış :  1.552  
Önceki Kapanış :  1.546  
En Yüksek
1.567
En Düşük
1.550
BIST En Aktif Hisseler17:59
SODSN 46,20 3.136.888 % 10,00  
BRYAT 499,40 121.054.721 % 10,00  
BRKSN 13,76 77.258.068 % 9,99  
VERTU 33,90 6.181.055 % 9,99  
TKURU 337,30 8.124.654 % 9,98  
17:59 Alış Satış %  
Dolar 6,9764 6,9808 % 0,24  
Euro 8,4599 8,4678 % 0,41  
Sterlin 9,7441 9,7930 % 0,30  
Frank 7,7527 7,7994 % 0,02  
Riyal 1,8547 1,8640 % 0,08  
17:59 Alış Satış %  
Altın Ons 1.782 1.782 7,31  
Altın Gr. 400 400 1,99  
Cumhuriyet 2.657 2.697 5,00  
Tam 2.643 2.712 8,10  
Yarım 1.278 1.312 3,91  
Çeyrek 641 656 1,96  
Gümüş.Ons 27,20 27,23 0,22  
Gümüş Gr. 6,11 6,12 0,06  
B. Petrol 62,77 62,77 -1,16