Petrol fiyatlarındaki düşüş enflasyon ve cari dengeyi olumlu etkileyecek

11.03.2020 11:44

Son güncelleme : 12.03.2020 09:25

Küresel piyasalarda yaşanan "petrol şoku"nun ardından, ham petrolün varil fiyatının yıllık ortalama 35-45 dolar seviyesinde olması beklenirken, fiyatlardaki 20 dolarlık düşüşün Türkiye`nin enerji ithalatını yaklaşık 12 milyar dolar, enflasyonu ise 0,5-1 puan aşağı çekebileceği öngörülüyor.



AA

Petrol fiyatlarının hafta başında yaklaşık yüzde 30 kayıpla son 4  yılın en düÅŸük seviyesine gerilemesi, fiyatların bu yılki seyri, üretici  ülkelerin petrol ihracına baÄŸlı bütçeleri ve petrol ithal eden ülkelerin  ekonomileri hakkındaki soruları gündeme taşıdı.

Suudi Arabistan liderliÄŸindeki Petrol Ä°hraç Eden Ülkeler Örgütüyle  (OPEC) Rusya önderliÄŸindeki bazı OPEC dışı petrol üreticisi ülkeleri kapsayan  OPEC  grubunun, 6 Mart'ta Avusturya'nın baÅŸkenti Viyana'da sona eren  toplantısında, petrol üretimlerinde ek kesinti kararı çıkmaması ve Suudi  Arabistan'ın gelecek ay ihraç edeceÄŸi ham petrol için hafta sonu büyük indirimler  yaparak "fiyat savaşı" baÅŸlatması, petrol fiyatlarında büyük düÅŸüÅŸlere neden  oldu.

OPEC  toplantısında ek üretim kararı çıkmaması nedeniyle nisan ayından  itibaren küresel petrol piyasasında günlük 2,1 milyon varillik üretim fazlası  oluÅŸması beklenirken, bu durum fiyatlar üzerinde arz yönlü baskı oluÅŸturdu. Öte  yandan, yeni tip koronavirüsün (Covid-19) küresel ekonomiyi olumsuz etkilemesiyle  petrol talebinin düÅŸeceÄŸi beklentileri de ortaya çıktı. Böylece petrol fiyatları  üzerinde hem arz hem de talep tarafında baskıya sebep oldu.

Dünya genelinde en yaygın kullanılan Londra Brent türü ham petrolün  varil fiyatı 9 Mart'ta 31,27 dolara, ABD'nin Batı Teksas (WTI) ham petrolünün  varil fiyatı da 27,34 dolara kadar gerileyerek 12 Şubat 2016'daki en düÅŸük  seviyeyi gördü. Her iki petrol türünün günlük yüzde 30'luk kaybı ise Ocak  1991'deki Körfez Savaşı'ndan bu yana en büyük yüzdelik düÅŸüÅŸ olarak kayıtlara  geçti.

"POMPA FÄ°YATINDA YÜZDE 12-13 Ä°NDÄ°RÄ°M BEKLENTÄ°SÄ° VAR"

AA Finans Analisti Haluk Bürümcekçi, AA muhabirine yaptığı açıklamada, petrol fiyatlarındaki düÅŸüÅŸün pompa fiyatına ne kadar yansıyacağının henüz  açıklanmadığını belirterek, ÅŸunları kaydetti:

"Pompa fiyatında yüzde 12-13 indirim olacağı yönünde beklentiler var.  Bu varsayımla akaryakıttaki düÅŸüÅŸ enflasyonu 0,5 puan aÅŸağı çekebilir. Cari denge  açısından bakıldığında, geçen yıl petrol fiyatlarının yıllık ortalaması 65  dolardı, ÅŸu anda ise 35 dolar seviyesinde. Bu rakam 45 dolar olursa, yani petrol  fiyatlarının 2020 yıllık ortalamasında 20 dolarlık indirim yaÅŸanırsa, 2019'da 40  milyar doları aÅŸan enerji ithalatı faturası 12 milyar dolar düÅŸecektir."

Piri Reis Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Erhan AslanoÄŸlu da  petrol fiyatlarındaki düÅŸüÅŸün Türkiye'de cari dengeyi ve enflasyonu olumlu  etkileyeceÄŸini ifade etti.

Geçen yıl büyümenin yüzde 1'in altında kaldığına, bu nedenle enerji  ihtiyacının normalin altında olduÄŸuna iÅŸaret eden AslanoÄŸlu, "Türkiye'de yüzde 5  büyüme varsayımı altında, petrol fiyatlarındaki her 10 dolarlık düÅŸüÅŸün cari  açığı 4 milyar dolar azaltması gibi bir tez var. Geçen yılki verileri dikkate  alırsak, düÅŸük büyüme olduÄŸu için çok doÄŸru sonuca varamayabiliriz. Bu nedenle  ben bu yıl için hedeflediÄŸimiz yüzde 5 büyüme kapsamında, petrol fiyatlarındaki  20 dolarlık düÅŸüÅŸün cari açığı 7-8 milyar dolar aÅŸağı çekebileceÄŸini  düÅŸünüyorum."

AslanoÄŸlu, petrol fiyatlarının enflasyona etkisinin akaryakıttan  alınan vergilere baÄŸlı olduÄŸunu vurgulayarak, "Kamunun vergi politikasını net  göremediÄŸimiz için net bir ÅŸey söylemek kolay deÄŸil ama enflasyonun 0,5-1 puan  düÅŸebileceÄŸini öngörüyorum." ifadesini kullandı.

"PETROLDE 35 DOLAR KALICI OLURSA ENFLASYON YÜZDE 1 DÜŞER"

Ä°stanbul Üniversitesi ÖÄŸretim Üyesi Prof. Dr. Sefer Şener ise geçen  yıl gerçekleÅŸtirilen 263 milyon varil petrol ithalatı için 17 milyar dolar  ödendiÄŸini anımsatarak, ÅŸöyle konuÅŸtu:

"Bu yıl aynı miktarda ithalat yapılacağı varsayılırsa 35 dolardan  yapılan hesaplamayla 8 milyar dolar daha az ödenecek. Petrol fiyatları 35 dolar  seviyesinde kalırsa, bunun enflasyonu yaklaşık yüzde 1 düÅŸüreceÄŸini düÅŸünüyorum.  Öte yandan, 35 dolar seviyelerindeki petrol fiyatlarının tüketicinin kullandığı  benzin fiyatlarına yüzde 10-15 indirim olarak yansıyacağını düÅŸünüyoruz. Petrol  faturasında ise 4-4,5 milyar dolarlık katkı bekliyoruz. DüÅŸen petrol fiyatlarının  yanında koronavirüsle beraber Türkiye'den taleplerin artması üretimi olumlu  etkileyecektir. Dolayısıyla ara malı üretimine de 3 milyar dolarlık katkı  öngörüyoruz."

"PETROL FÄ°YATLARININ DAHA DA DÜŞTÜĞÜNÜ GÖREBÄ°LÄ°RÄ°Z"

Norveç'teki bağımsız araÅŸtırma kuruluÅŸu Rystad Energy'nin Kaya Petrolü  AraÅŸtırma BaÅŸkanı Artem Abramov, piyasadaki görünümün olumsuz yönde olduÄŸuna  dikkati çekerek, "Gelecek günlerde ve haftalarda petrol fiyatlarının daha da  düÅŸtüÄŸünü görebiliriz. Hatta, aylarca düÅŸük fiyatlar görmemiz mümkün. Brent türü  ham petrolün varil fiyatının ikinci çeyreÄŸin sonuna kadar 30 dolar bandında  seyretmesini bekliyoruz." dedi.

OPEC ve Rusya'nın anlaÅŸma saÄŸlayamayarak ekonomilerine ve bütçelerine  zarar vereceÄŸini vurgulayan Abramov, ikinci çeyreÄŸin sonuna doÄŸru bu iki ülkenin  yeniden üretim kesintisi anlaÅŸması yapması durumunda ise Brent petrolün varil  fiyatının yıl sonunda 40-45 dolara çıkabileceÄŸini aktardı.

Abramov, her iki ülke için 45-50 dolar fiyat seviyesini "makul" olarak  deÄŸerlendirirken, bu seviyenin üzerine çıkılması durumunda ise Rusya ve Suudi  Arabistan'ın ABD'li kaya petrolü üreticilere pazar paylarını  kaptırabileceklerinin altını çizdi.

ABD kaya petrolünün düÅŸük fiyatlardan olumsuz etkilenmesinin 6-9 ay  sürebileceÄŸi bilgisini paylaÅŸan Abramov, son çeyrekte ise ABD'nin ham petrol  üretiminde düÅŸüÅŸ beklendiÄŸini bildirdi.

"SON ÇEYREKTE FÄ°YATLAR YENÄ°DEN 40-45 DOLAR SEVÄ°YESÄ°NE ULAŞABÄ°LÄ°R"

Chicago'daki broker firması Price Futures Group'un Kıdemli Piyasa  Analisti Phil Flynn ise düÅŸük petrol fiyatları ve borç yükümlülükleri nedeniyle  Amerikan petrol ÅŸirketlerinin bazılarının iflas etmesinin olası olduÄŸunu söyledi.

Flynn, düÅŸük petrol fiyatlarının Suudi Arabistan ve Rusya'da da ekonomik sıkıntılar doÄŸuracağına iÅŸaret ederek, petrol fiyatlarıyla ilgili  öngörülerini paylaÅŸtı.

Fiyatların gelecek iki ay 30-35 dolar bandında seyretmesinin  öngörüldüÄŸünü aktaran Flynn, "Yılın büyük kısmında petrol fiyatları için 40 dolar  normal seviye olacak." deÄŸerlendirmesinde bulundu.

Flynn, büyük ekonomilerin merkez bankalarının aldığı canlandırıcı  adımların küresel petrol talebini artırmasıyla, yılın son çeyreÄŸinde petrol  fiyatlarının yeniden 40-45 dolar seviyesine ulaÅŸmasının beklendiÄŸini kaydetti.

TÜRKÄ°YE GEÇEN YIL 31 MÄ°LYON TON HAM PETROL Ä°THAL ETTÄ°

Ekonomik büyümenin en önemli gereksinimlerinden olan enerji, ithalatçı  ya da ihracatçı konumundaki ülkelerin dış ticaretinde önemli yer tutuyor.

Bu konuda yapılan çalışmalar, petrol fiyatlarındaki dalgalanmaların,  ülkelerin enflasyon, iÅŸsizlik, büyüme ve cari açık gibi makroekonomik deÄŸiÅŸkenler  üzerinde önemli etkiye sahip olduÄŸunu kanıtlıyor.

Enerjide önemli ölçüde dışa bağımlı olan Türkiye'de de petrol  fiyatlarındaki aÅŸağı ya da yukarı yönlü hareketin ödemeler dengesi ve enflasyon  üzerindeki etkisini inceleyen araÅŸtırmalar, söz konusu deÄŸiÅŸkenler arasında doÄŸru  orantılı iliÅŸkinin olduÄŸunu gösteriyor. Buna göre, petrol fiyatlarındaki  azalışlar, cari iÅŸlemler dengesi ve enflasyonda düÅŸüÅŸü beraberinde getiriyor.

AraÅŸtırmalarda, petrol fiyatlarıyla cari iÅŸlemler dengesi arasındaki  iliÅŸkinin ise yüzde 75 gibi yüksek oranlara çıkabildiÄŸi görülüyor. Petrol  fiyatlarındaki her bir birimlik deÄŸiÅŸimin, cari dengeyle enflasyon üzerindeki  etkisinin uzun ve kısa vadeli olarak gözlenebildiÄŸi dikkati çekiyor.

Türkiye Ä°statistik Kurumu verilerine göre, Türkiye'nin geçen yıl  enerji ithalatı olarak özetlenen "mineral yakıtlar, mineral yaÄŸlar ve bunların  damıtılmasından elde edilen ürünler, bitümenli maddeler, mineral mumlar" kalemine  ödediÄŸi tutar 41,2 milyar dolar düzeyinde bulunuyor. Geçen yıl ham petrol  ithalatı ise 31 milyon ton düzeyinde gerçekleÅŸti.

ABD Enerji Enformasyon Ä°daresi (EIA) verilerine göre, petrol fiyatlarının geçen yılki ortalaması varil başına 64,4 dolar olarak kayıtlara geçti.





18:051.471
Değişim :  -1,13% |  -16,82
Açılış :  1.457  
Önceki Kapanış :  1.488  
En Yüksek
1.480
En Düşük
1.443
BIST En Aktif Hisseler18:05
ARTI 6,05 1.212.983 % 10,00  
MARTI 2,53 101.569.190 % 10,00  
TMPOL 19,91 13.460.580 % 10,00  
SUMAS 71,50 562.970 % 10,00  
CASA 236,80 29.951.611 % 9,99  
18:05 Alış Satış %  
Dolar 7,4212 7,4236 % 0,96  
Euro 8,9562 8,9715 % 0,17  
Sterlin 10,3095 10,3612 % 0,40  
Frank 8,1235 8,1725 % 0,51  
Riyal 1,9717 1,9816 % 0,87  
18:05 Alış Satış %  
Altın Ons 1.729 1.730 -40,35  
Altın Gr. 413 413 -5,48  
Cumhuriyet 2.794 2.836 34,00  
Tam 2.777 2.848 32,91  
Yarım 1.342 1.377 15,92  
Çeyrek 673 689 7,96  
Gümüş.Ons 26,57 26,61 -0,77  
Gümüş Gr. 6,35 6,35 -0,12  
B. Petrol 64,48 64,48 -1,64