`1-2 ay içinde kararlı adımlar atacağız`

04.05.2020 09:06

Son güncelleme : 04.05.2020 14:02

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, önümüzdeki dönemde yerel paralarla ve dengeli bir dış ticaretin ön plana çıkacağını belirterek, "Açık verdiğimiz ülkelerle yerel paralarla ticaret ve ithalat düzenlemeleri konusunda önümüzdeki 1-2 ay içinde kararlı adımlar atacağız" dedi.



Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak Sabah Gazetesi'nden Okan MüderrisoÄŸlu'na konuÅŸtu. Virüs sonrasında küresel ekonomide yaÅŸanacaklarla ilgili ufuk turu yapan Albayrak, Türkiye'nin mücadelede aldığı önlemlere, bundan sonra yapılacaklara ve salgın sonrası ekonominin nasıl toparlanacağına dair her soruya yanıt verdi.

Ä°ÅŸte Albayrak'ın açıklamaları...

* Kovid-19 salgını küresel ekonomiyi nasıl etkiledi, toparlanma süreci için öngörünüz nedir?

Küresel ekonomi maalesef salgına hazırlıksız yakalandı. 2008 sonrası para ve maliye politikalarında eÅŸgüdüm saÄŸlanmadı. Büyümeler, hâlâ küresel anlamda hedeflenen seviyelere ulaÅŸamadı. ABD ve diÄŸer geliÅŸmiÅŸ ülkeler arasında da ciddi bir uyumsuzluk söz konusuydu.

Ticaret savaÅŸları bu uyumsuzluÄŸun en somut ortaya çıkış biçimiydi. Ä°laveten Brexit ve AB kaynaklı siyasi belirsizlikler de eklendiÄŸinde salgın küresel ekonomiyi de hızla etkisi altına aldı. Küresel ölçekte borsaların gerilemesine, genel olarak ülke risk primlerinin yükselmesine, finansal varlık gruplarının ve geliÅŸmekte olan ülke para birimlerinin deÄŸer kaybetmesine, geliÅŸmekte olan ülkelerden para çıkışı yaÅŸandığına, tüm dünyada ekonomik aktivitenin yavaÅŸlamasına, hanehalkı gelirlerinin azalmasına, iÅŸsizliÄŸin artmasına ÅŸahit olduk. Salgın ne kadar hızlı kontrol altına alınırsa toparlanma süreci de o kadar hızlı olacaktır. Ülke olarak bizim salgınla mücadelede baÅŸarılı olmamız önemli, ancak tam anlamıyla normalleÅŸmenin gerçekleÅŸebilmesi için yakın ticaret ortağımız olan ülkeler ile bize çok sayıda turist gönderen ülkelerin de ekonomik anlamda normale dönmesi önemli. Şunu net olarak söylemeliyim ki, ülkemizin en büyük ÅŸanslarından biri özellikle böyle bir salgın döneminde Sayın CumhurbaÅŸkanımızın liderliÄŸinde, neyin ne olduÄŸunu bilen bir kadro tarafından yönetiliyor olasıdır. Bizim deÄŸerlendirmelerimize göre küresel ekonomide toparlanma 2021 yılının baÅŸlarında ancak baÅŸlayabilecek.

Ä°LAVE TEDBÄ°R ALIRIZ

* Kovid-19 mücadelesinde Türkiye'nin uyguladığı ekonomik reçetenin kapsayıcılığı ve etkinliÄŸi noktasında ilk veriler, geri dönüÅŸler hakkında bilgi verir misiniz?

Salgınla mücadelede tarihi bir baÅŸarı ortaya koyduk. Dünyanın neredeyse tamamında gördüÄŸümüz olumsuz görüntülerin 1 tanesi bile ülkemizde yaÅŸanmadı. Bundan sonra yatırımcılara, saÄŸlık, ulaşım, üretim, teknoloji gibi alanlardaki kapasitemizi ya da altyapımızı anlatmayacağız. Çünkü tüm dünya Türkiye fotoÄŸrafını net bir ÅŸekilde görmüÅŸ oldu. En önemli kazanımlardan birisi bu oldu. Ülke olarak da bir zihinsel eÅŸiÄŸi de aÅŸmış durumdayız. "Biz Yapamayız" duvarı yıkılmıştır. Bundan sonrası için de gerek güçlü üretim altyapımız, gerek dünyada Türkiye'ye karşı oluÅŸan teveccüh, gerekse dinamik iç pazarımız toparlanma süreci ve sonrası için büyük potansiyel sunacaktır. 4.4 milyon ailemize nakdi yardım yaptık. Ä°ÅŸini kaybeden vatandaÅŸlarımızı da ayrıca bu yardım kapsamına alıyoruz. KGF paketli Ä°ÅŸ'e Devam Paketi kapsamında 144 bin 446 firmamıza yaklaşık 121,1 milyar TL finansman saÄŸlandı. Şirketlerin yüzde 97'sini KOBÄ°'ler oluÅŸturdu. Aylık geliri 5.000 TL'den az vatandaÅŸlarımız için sunulan destek kapsamında 5 milyon 52 bin vatandaşımıza 29.2 milyar TL kaynak sunuldu. Yaklaşık 878 bin esnafımıza 19.7 milyar TL finansman saÄŸladık. Eksiklerimiz olabilir, ancak devamlı olarak sahadan talepleri topluyor, gereken ilave tedbirleri alıyoruz. Tüm baÅŸvurularda yüzde 85'in üzerinde, dünyada eÅŸi benzeri olmayan bir geri dönüÅŸ, finansman saÄŸlama oranı yakaladık.

NORMALLEŞME Ä°LE BÜYÜME POTANSÄ°YELÄ°NE DÖNERÄ°Z

* Salgın sonrasında Türkiye'de kamu maliyesinin ve piyasaların nasıl ÅŸekil alacağını düÅŸünüyorsunuz?

AÄŸustos 2018'de baÅŸlayan kur saldırılarının ve ekonomimizi doÄŸrudan hedef alan giriÅŸimlerin neden olduÄŸu tahribatla mücadele ettiÄŸimiz dengelenme sürecinin sonunda bu salgına yakalandık. Özellikle enflasyon ve faiz ile mücadelemizde saÄŸladığımız kazanımlar sayesinde bugün bu denli büyük bir nakit imkânını piyasalara sunabildik. Şimdi dengelenme sonrası, "Katma deÄŸerli, ihracat ve istihdama dayalı üretim" olarak tanımladığımız deÄŸiÅŸim sürecini tam anlamıyla hayata geçirecek potansiyelimiz olduÄŸunu görüyoruz. Öncelikli hedefimiz bu olacak. Bu yıl geçici bir ÅŸekilde bütçe açığımız artacaktır. Ancak borç stokumuzun milli gelire oranı sadece yüzde 32 ve bu oranda her türlü kriterde dünya ortalamalarından çok daha iyi durumdayız. Süreç sonunda dünya ortalamaları ile farkımız bizim lehimize artacaktır, bu durum orta ve uzun vadede kredi riski algısının iyileÅŸmesine katkı saÄŸlayacaktır. Kamu maliyesi yönetimimiz manevra açısından bugün birçok ülkenin karşı karşıya kaldığı çaresizlikler içinde olmayıp tam tersi olabildiÄŸince geniÅŸ bir alana sahiptir. Piyasalarda da acil likidite ihtiyacı yaÅŸanmaması amacıyla atılan adımların olumlu sonuçlarını görüyoruz. NormalleÅŸme ile birlikte Türkiye'nin güçlü büyüme potansiyeline hızla geri döneceÄŸine inanıyorum. Ayrıca bono faizlerindeki düÅŸüÅŸ finansman yükümüzü de azaltıyor.

TURÄ°ZMDE KAYIP YIL OLMAMASI Ä°ÇÄ°N PLAN HAZIRLANIYOR

* İhracat ve turizm gelirleri noktasında yeni tahmin seviyesi nedir?

Cari açığın finansmanı için formülünüz var mı? Biliyorsunuz 2019'u Türkiye'de bir ilk olarak hem pozitif büyüme hem de cari fazlanın birlikte gözlendiÄŸi bir yıl olarak kapattık. Küresel salgın ile birlikte dış talepte gördüÄŸümüz düÅŸüÅŸ ve özellikle uluslararası dolaşımda gördüÄŸümüz önemli kısıtlamalar, nisan sonu itibarıyla ihracatımızda yıllık bazda yüzde 40 kadar bir düÅŸüÅŸ olduÄŸunu gösteriyor. Turizm tarafında her ne kadar yılın ilk iki ayı oldukça güçlü geçmiÅŸ olsa da, muhtemelen yılın üçüncü çeyreÄŸinden önce kayda deÄŸer bir iyileÅŸme görmek mümkün olmayacak. Bununla birlikte, ihracat ve turizm gelirlerinde beklenen düÅŸüÅŸe raÄŸmen, cari açığı olumlu etkileyecek geliÅŸmeler de görüyoruz. Enerji ve diÄŸer emtia fiyatlarında küresel bazda gözlenen önemli düÅŸüÅŸ ve iç talebin daralmasıyla ithal ürünlere olan talebin düÅŸmesi, dengeleyici faktörler olarak rol oynayacak. 2020'de cari dengenin makul ılımlı seviyelerde gideceÄŸini görüyoruz. Ülkemiz milli gelirin yüzde 4-5'i seviyelerinde cari açık gördüÄŸü dönemlerde dahi finansman açısından sıkıntı yaÅŸamamıştır. Bu öngörüler ışığında ben cari açığın finansmanı anlamında bir sorunumuz olduÄŸunu düÅŸünmüyorum. Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndaki arkadaÅŸlarımız, Turizm Bakanlığımız, turizmde 2020 yılının kayıp yıl olmaması için bir eylem planı hazırlıyorlar. Detaylar netleÅŸtiÄŸinde onu da kamuoyu ile paylaşırız.

BÄ°R NEVÄ° TEFECÄ°LÄ°K YAPARSANIZ DEVLET Ä°ZÄ°N VERMEZ

* Özel bankalar, bilhassa yabancı sermayeli olanlar Kovid-19 ÅŸokunun atlatılmasında neden elini taşın altına uzatmıyorlar?

Bu soruya özellikle finansal anlamda bir cevap vermek gerçekten zor. Verilecek kredilerinde maliyetlerin yüksek olması nedeniyle bankaların kredi vermemesi anlaşılabilir. Ancak politika faizinden mevduat faizine kadar Türk Lirası tarafında tüm faizlerin düÅŸtüÄŸü veya öngörülebilir bantta hareket ettiÄŸi bir dönemdeyiz. Fiyatlamaları bu açıdan rahatlıkla yapıp risklerini de bu fiyatlamalarla yönetebilme imkânları olduÄŸu çok açık ortada. Sözünü ettiÄŸiniz bankalar maalesef ihtiyatlı davranıyoruz iddiasıyla yaklaşık iki yıldır reel sektöre ihtiyacı olan finansmanı saÄŸlamaktan imtina ediyor. Bugün de Kovid- 19 ile ilgili belirsizlikler devam ederken kredi kullandırmayı ticari anlamda doÄŸru bulmadıkları söyleniyor. Tabi siz, 'ÅŸu kadar teminatım var, müÅŸterim batarsa batsın, teminatımı alır zarar etmem,' düÅŸüncesiyle hareket ediyor ve bir nevi tefecilik türünde bir faaliyet yürütüyorsanız, bizim de devlet olarak buna müsaade etmemiz, kimse kusura bakmasın, mümkün olmaz. Son olarak ülkemizin kıymetli finansal kaynaklarının daha fazla sayıda ihtiyaç sahibinin kullanımına açılması amacıyla düzenleyici kurumumuz BDDK da oldukça önemli adımlar attı. Bu noktada yeni Aktif Rasyosu düzenlemeleri bu soruna kesin bir çözüm buluyor olacaktır. Bankalardan beklentimiz reel sektöre ve hane halklarına kredi kanallarını açık tutmaya devam etmeleridir. Bu baÄŸlamda ilgili bütün aktörlerle uyum içerisinde adımlar atmaya devam edeceÄŸiz.

KORUMACILIK ARTACAK

* Kovid-19 sonrasında nasıl bir küresel sistem tasavvur ediyorsunuz?

Ä°ÅŸbirliÄŸi mi, yoksa korumacılık mı ön plana çıkacak? Birçok sektörde korumacılığın artacağı, yerel paralarla ticaretin ve dengeli dış ticaretin ön plana çıkacağı, serbest ticaret anlaÅŸmaları ve gümrük birliklerinin yeniden gözden geçirileceÄŸi bir dünyaya doÄŸru gidiyoruz. Biz de cari açığımız içinde önemli payı olan, açık verdiÄŸimiz ülkelerle yerel paralarla ticaret ve ithalat düzenlemeleri konusunda önümüzdeki 1-2 ay içinde kararlı adımlar atacağız. Artık yeni bir sistemin ve oyun planının kurgulanması, karşılıklı eÅŸitlik üzerine bir ticari dengenin kurgulanması esas. Şu anda küresel tedarik zincirleri geri dönülemez ÅŸekilde deÄŸiÅŸiyor. Dünya, tüm tedariÄŸin belli coÄŸrafyalara yoÄŸunlaÅŸmasının sakıncalarını gördü. CoÄŸrafi konumumuzun saÄŸladığı avantajları hayata geçirmek için çok olumlu bir dönem olacak, çeviklik kavramının önemi ortaya çıkacak ve Türkiye birçok sektörde bunun meyvelerini alacak.

REZERVLER YETERLÄ°

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, son günlerde Merkez Bankası rezervlerine dair artan iddialar ve swap anlaÅŸmaları konusunda kritik deÄŸerlendirmelerde bulundu. "Ülkemiz cari iÅŸlemler dengesini saÄŸlamıştır ve bu kanaldan ciddi bir finansman ihtiyacı bulunmamaktadır" mesajı veren Albayrak, sorularımızı yanıtladı:

* Birkaç haftadır swap konusu konuÅŸuluyor. Hangi merkez bankalarıyla swap görüÅŸmeleri yapılıyor? Süreçler ne durumda?

G20 ülkeleriyle görüÅŸmelerimiz devam ediyor. Bu anlaÅŸmalar, ülkelerin kendi paralarıyla oluÅŸturduÄŸu limitler çerçevesinde ikili ülke ticaretini güvence altına almak için yapılmaktadır. Farklı ülkelerle hali hazırda faal swap hatlarımız da mevcut. Dış ticaretimizde önemli paya sahip olan ve açık verdiÄŸimiz ülkelerin yanı sıra serbest ticaret anlaÅŸmamız olan tüm ülkelerle yerel parayla ticareti gerçekleÅŸtirmek için swap anlaÅŸmaları için görüÅŸüyoruz.

SALDIRILAR 2018 UZANTILI

* Doların yükseliÅŸini baskılamak için Merkez Bankası rezervlerinin satıldığı, rezervlerin yetersiz kaldığı söyleniyor...

Merkez bankamızın rezervleri, ülkemizin kısa vadeli döviz likiditesi ihtiyacını karşılamak için yeterlidir. Bu konuda yapılan siyasi kaynaklı tezviratın amacı ülkede bir panik havası oluÅŸturmak, yurt içi yerleÅŸiklerin döviz talebini körüklemek, yabancı sermayeyi korkutup kaçırmaktır. Ä°çinden geçtiÄŸimiz süreçte, geliÅŸmekte olan ülkelerden ciddi miktarda sermaye çıkışı oldu. Piyasalarda çok kısa sürede, çok yüksek miktarlarda döviz talebi oluÅŸtu. Bu tip dönemlerde, tüm merkez bankaları gibi bizim merkez bankamız da piyasadaki oynaklıkları azaltmak, döviz kurlarında gerçekleÅŸebilecek sert hareketlerin piyasalarda ve ekonomik aktivitede oluÅŸturabileceÄŸi yan etkilerini sınırlamak için piyasaya döviz likiditesi saÄŸlamış olabilir. Zaten geliÅŸmekte olan ülkelerin rezerv biriktirmesinin sebeplerinden biri de böyle zor dönemlerde piyasalara döviz likiditesi saÄŸlayabilmektir. Dış finansman konusunda oluÅŸturulmak istenen hava AÄŸustos 2018'de baÅŸlayan saldırıların uzantısıdır.

TL'DE KALAN HEP KARLI ÇIKTI

* Kurlarda son dönemde gözlenen hareketliliÄŸin yönetilebilir düzeyde tutulması ve özellikle ekonomiye döviz enjeksiyonu için ne yapacaksınız?

Oynaklık yalnızca bizim para birimizde deÄŸil tüm para birimlerinde ortaya çıkmış durumda. Bu krizin başından itibaren geliÅŸmiÅŸ ülke para birimleri dahi eurodan yen'e dolar karşısında çok ciddi bir oynaklık gösterdi. Ekim 2018 baÅŸlangıcından bu yana yabancıların dolar satıp o ülkenin yerel para birimlerine ve o para birimine ait faizlere yatırım yaptıkları para birimleri içerisinde TL hala karda olan nadir birkaç para biriminden biridir. BaÅŸka bir deyiÅŸle o tarihten bu yana TL'ye geçen pozisyonlar dolar getirilerinin yüzde 13 kadar daha fazla bir getiri saÄŸlamışlardır. Aslında uzun vadeli baktığımızda çok net görüyoruz ki TL pozisyonu alanlar uzun vadeli hep haklı ve karlı çıkmışlardır. Buna raÄŸmen, görüyoruz ki, siyasi düÅŸüncelerle hareket eden belirli bir kesim, Merkez Bankamızın rezerv seviyesini bahane ederek piyasalarımızda bir panik havası oluÅŸturma ve Türk Lira'sını baskı altında tutma çabası içinde. Özellikle yurtdışında yayın yapan ve geniÅŸ bir takipçi kitlesi olan bazı basın-yayın organları, sanki dünyada baÅŸka ülke kalmamış gibi sürekli olarak Türkiye'yi gündemde tutmakta, oluÅŸturdukları gerçeklerden uzak olumsuz gündemle, ülkemizin itibarına ve finansal güvenliÄŸine saldırılarda bulunmaktadır.

* Rezervler borçları ödeyecek durumda yani...

Ülkemiz cari iÅŸlemler dengesini saÄŸlamıştır ve bu kanaldan ciddi bir finansman ihtiyacı bulunmamaktadır. Hem bankalarımızın hem de finansal olmayan firmalarımızın kısa vadeli döviz açık pozisyonu bulunmamaktadır; yani, bankalarımızın ve diÄŸer firmalarımızın kısa vadeli yurt dışı borçlarını tamamen kapatmaya yetecek kadar döviz varlıkları bulunmaktadır. Dış borcumuzun önemli bir kısmı dış ticaretle ilgili finansmanların yanı sıra bankacılık sektörünün istikrarlı mevduat finansmanından oluÅŸmaktadır. Devletimizin dış borç geri ödeme takvimi son derece rahat durumdadır. Gerek bankalarımız gerekse de reel sektör firmalarımız geçmiÅŸ kriz dönemlerinde dahi borçlarını yüzde 90'lar seviyesinde yüksek oranlar ile çevirebilmiÅŸlerdir; bu yılın mart ve nisan ayında, global piyasaların son derece çalkantılı olduÄŸu dönemde dahi, yenilemeler geçmiÅŸteki seviyelere yakın seyretmiÅŸtir, Merkez Bankamızın toplam rezervleri 86 milyar dolar seviyesinde ve mevcut resimde vadesi gelecek yurt dışı finansal borçları karşılamak için fazlasıyla yeterlidir.

YILI POZÄ°TÄ°F BÜYÜMEYLE KAPATIRIZ

* 2020 yılında enflasyonist baskının azalacağı görülüyor. Gerek parasal geniÅŸlemenin kontrolü gerekse makro dengeler bakımından yılın kalan dönemi için öngörünüz ve tedbirlerinizi nelerdir?

Mevcut koÅŸullar altında hanehalkı tüketimi de yavaÅŸlama eÄŸilimi göstermekte. Öncü veriler aktivite seviyesinde dengelenme ve toparlanma ima etse de özellikle yılın ikinci yarısında iyileÅŸen güven ortamı, düÅŸük faiz hadleri ve yüksek çıktı açığı enflasyonist etkiler doÄŸurmadan büyümenin saÄŸlanması konusunda destekleyici unsurlar olacaktır. Bu baÄŸlamda son çeyrekte ekonomik büyümenin de normal seyrine döneceÄŸi ve yılı pozitif bir büyüme performansıyla tamamlayacağımızı düÅŸünüyoruz.

YABANCI YATIRIMCILARLA TEMASTAYIZ

* Son yıllarda geliÅŸmekte olan ülkelerin tahvil/bono ve hisse senedi piyasalarından çıkışlar yaÅŸanıyor. Özellikle yılbaşından bu yana bu yoÄŸunlaÅŸtı. Sizce yabancı yatırımcı yeniden yatırım yapmaya ne zaman baÅŸlar?

Bu Türkiye'ye has bir durum deÄŸil. Tüm geliÅŸmekte olan ülkelerde yaÅŸanıyor. Kısa vadeli spekülatif yatırımcıya çok sıcak bakmadığımızı ve bu sıcak paranın gerek girerken gerekse de çıkarken finansal istikrarsızlık yarattığını biliyorsunuz. Biz ülkemizin potansiyeline inanan ve ülkemize uzun vadeli yatırım yapacak yabancı yatırımcı istiyoruz. FED ve ECB son aylarda bilançolarını tarihte görülmemiÅŸ seviyelerde geniÅŸletti, parasal geniÅŸlemeye gitti. Enflasyon, büyüme ve finansal getirilerin sıfır seviyesinde seyrettiÄŸi ABD ve Avrupa'da bu paraların kısa vadede geri çekilmesi mümkün görünmüyor. Salgın ile ilgili kaygıların azalacağı, normalleÅŸmenin baÅŸlayacağı ileriki günlerde, ABD ve Avrupa kaynaklı getiri arayışı içerisinde olan yatırımcıların ülkemize ve diÄŸer geliÅŸmekte olan ülkelere yüklü miktarda sermaye taşıyacağını düÅŸünüyoruz. Biz ülkemize inanıp uzun vadeli yatırım yapan portföy yatırımcıları ile devamlı temas halindeyiz. Bu hafta da kendileri ile telekonferans yoluyla bir araya geleceÄŸiz, düÅŸüncelerimizi aktarıp merak ettikleri konularda sorularını yanıtlayacağız.




17:591.560
Değişim :  0,90% |  13,93
Açılış :  1.552  
Önceki Kapanış :  1.546  
En Yüksek
1.567
En Düşük
1.550
BIST En Aktif Hisseler17:59
SODSN 46,20 3.136.888 % 10,00  
BRYAT 499,40 121.054.721 % 10,00  
BRKSN 13,76 77.258.068 % 9,99  
VERTU 33,90 6.181.055 % 9,99  
TKURU 337,30 8.124.654 % 9,98  
17:59 Alış Satış %  
Dolar 6,9764 6,9808 % 0,24  
Euro 8,4599 8,4678 % 0,41  
Sterlin 9,7441 9,7930 % 0,30  
Frank 7,7527 7,7994 % 0,02  
Riyal 1,8547 1,8640 % 0,08  
17:59 Alış Satış %  
Altın Ons 1.782 1.782 7,31  
Altın Gr. 400 400 1,99  
Cumhuriyet 2.657 2.697 5,00  
Tam 2.643 2.712 8,10  
Yarım 1.278 1.312 3,91  
Çeyrek 641 656 1,96  
Gümüş.Ons 27,20 27,23 0,22  
Gümüş Gr. 6,11 6,12 0,06  
B. Petrol 62,77 62,77 -1,16