İşte ‘adil geçiş’

16.11.2026 10:53

Son güncelleme : 16.11.2026 11:47

Antalya’da devam eden COP31, Türkiye’ye iklim hedefleri ile çalışma hayatının geleceğini aynı masada konuşma fırsatı veriyor. COP31’in iklim taahhütlerinin uygulanmasına yaptığı vurgu, ev sahibi Türkiye’ye somut bir soru yöneltme fırsatı veriyor. Bir iklim yatırımının iş takvimine, o yatırımı çalıştıracak insanların hazırlığını da dahil ediyor muyuz?

Yeşil yatırımlar enerji verimliliği, temiz enerji ve geri dönüşüm gibi alanlarda iş imkânları açıyor. Dijital teknolojiler de üretimin nasıl yapıldığını değiştiriyor.

Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) 2025 değerlendirmesine göre dünyada 4 çalışandan biri, görevleri yapay zekâdan etkilenebilecek bir meslekte çalışıyor. ILO, insan katkısına duyulan ihtiyaç nedeniyle en olası etkinin işlerin yapılış biçiminde değişim olduğunu belirtiyor. Bir işyerinde bu değişim, çalışanın tekrarlanan işlere ayırdığı zamanı azaltabilir. Bir diğerinde iş temposunu artırabilir veya performansın nasıl izlendiğini değiştirebilir. Teknolojinin çalışan üzerindeki etkisini, işin nasıl yeniden düzenlendiği belirler. Yeni işlerin açıldığı yer ile iş kaybının yaşandığı yer de birbirinden uzak olabilir. Bir sanayi kentinde açılan teknik bakım pozisyonu, başka bir ilçede işi daralan çalışan için ancak ulaşabileceği bir eğitim ve gerçek bir işe geçiş imkânı varsa fırsata dönüşür. Adil geçiş, dönüşümün maliyetini kimin üstlendiğine ve açılan fırsatlara kimin erişebildiğine bu yüzden birlikte bakar.

Adil geçiş mekanizmasının nasıl işleyeceği de iklim müzakerelerinin gündeminde. Türkiye’nin tartışmaya taşıdığı ulusal deneyimin en güncel örneği Mardin’den geldi. 2027-2029 Ulusal Adil Geçiş Stratejisi ve Eylem Planı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından 6 Kasım’da Mardin’de tanıtıldı. Plana ilişkin Cumhurbaşkanlığı Genelgesi 14 Kasım’da Resmi Gazete’de yayımlandı. 17 sektör ve 33 temayı kapsayan plan, 77 eylemi 3 eksende topluyor: Beceri uyumu, kapsayıcı dönüşüm ile sosyal koruma ve toplumsal dayanıklılık. Bu yaklaşım, oto, tekstil ve enerjide dönüşümün farklı iş gücü ihtiyaçları doğuracağını hesaba katıyor.

Dönüşümün hesabı

Beceriler bakımından öncelik, hangi görevlerin değişeceğini önceden görüp eğitimi yatırım takvimine bağlamak. Kapsayıcılık, eğitim ve yeni iş fırsatlarına erişimin önündeki somut engellerle ilgilenmeyi gerektiriyor. Sosyal koruma ve toplumsal dayanıklılık ise işi daralan çalışanların gelirini ve yeniden istihdama geçişini, ekonomisi birkaç büyük işverene dayanan yerlerin ihtiyaçlarıyla düşünmeyi gerektiriyor. Mardin’de açıklanan strateji, bu çerçevenin gençler açısından nasıl somutlaşabileceğini gösteriyor. Bakan Işıkhan, 2027’den itibaren aktif işgücü programları kapsamında yeşil ve dijital dönüşüm, yapay zekâ ve geleceğin mesleklerine yönelik alanlarda eğitim alan katılımcılar ile kendi alanlarında istihdama katılan meslek lisesi mezunlarına ödenen cep harçlığının yüzde 50’ye kadar artırılacağını da duyurdu. Bu desteğin değeri, gençlerin programda kazandıkları becerileri sürdürülebilir bir işte kullanabilmesiyle ortaya çıkacak.

Bir işletme yeni üretim hattını planlarken işçi temsilcileriyle hangi görevlerin değişeceğini ve çalışanların nasıl hazırlanacağını görüşebilir. Bunun yatırım kararının alındığı aşamada yapılması, eğitim için zaman ayırmayı ve yeni iş güvenliği risklerini erkenden değerlendirmeyi mümkün kılar. Adil geçiş sürecinde çalışanlar deneyimlerini yeni görevlerine taşıyabilir ve emeklerinin karşılığını alabilirlerse, iklim gündemi çalışma hayatında da karşılığını bulmuş olacaktır.





11:5711.891
Değişim :  0,41% |  48,02
Açılış :  11.809  
Önceki Kapanış :  11.843  
En Düşük
11.736
En Yüksek
11.896
BIST En Aktif Hisseler11:57
IHLGM 1,10 11.162.485 % 10,00  
CITAS 108,90 43.683.354 % 10,00  
GUNDG 127,60 61.238.504 % 10,00  
TRHOL 90,20 7.612.519 % 10,00  
VESTL 15,08 110.156.025 % 9,99  
11:57 Alış Satış %  
Dolar 50,3876 50,3968 % 0,06  
Euro 55,5890 55,5995 % 0,07  
Sterlin 66,5338 66,8673 % 0,00  
Frank 59,9712 60,2718 % -0,02  
Riyal 13,4116 13,4789 % -0,03  
11:57 Alış Satış %  
Gümüş ONS 47,47 47,52 % 0,66  
Platin 1.465,45 1.467,19 % 0,66  
Paladyum 987,14 990,31 % 0,66  
Brent Pet. 95,87 95,87 % 0,66  
Altın Ons 3.861,34 3.861,81 % 0,66