`2009`dan beri ilk defa petrol talebi daralacak`

09.03.2020 13:14

Son güncelleme : 10.03.2020 10:42

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) koronavirüs salgını nedeniyle küresel petrol talebi tahminlerini düşürerek, 2009`dan beri ilk defa bu yıl petrol talebinin daralacağını belirtti. Öte yandan Suudi Arabistan ve Rusya`nın ham petrol üretimlerinde ek kesinti yapma kararı alamaması nedeniyle fiyatların son 4 yılın en düşük seviyesine gerilemesi, iki ülkenin ekonomisinin yanı sıra ABD`nin petrol üretimine de zarar verecek.



REUTERS/AA

IEA'nın petrol talep tahminlerini düÅŸürmesi, ham petrol fiyatlarının Suudi Arabistan'ın hafta sonunda baÅŸlattığı pazar kapma savaşı sonucu %30 gerilemesini izledi.

IEA 2020 için dünya petrol talebi tahminini bir önceki tahminine kıyasla neredeyse 1 milyon varil düÅŸürdü. Buna göre küresel petrol talebinin bu yıl 90,000 varil/gün seviyesinde azalacağı tahmin ediliyor.

Paris merkezli kuruluÅŸ, ÅŸu ana kadar 100,000'in üzerinde kiÅŸide görülen koronavirüs salgınını durdurmakta geç kalınması halinde petrol talebindeki daralmanın 730,000 varil/gün düzeyinde olabileceÄŸini belirtti.

IEA Ä°cra Direktörü Fatih Birol yaptığı açıklamada, "Koronavirüs krizi kömür, doÄŸalgaz ve yenilenebilir enerji gibi birçok piyasada etkili oluyor. Ancak insan hareketi ve mal ticareti yavaÅŸladığı için petrol piyasası üzerinde, diÄŸerlerine kıyasla daha fazla etkili oluyor" dedi.

IEA küresel talebinde bu yılki daralma ÅŸokunu takiben 2021 yılında 2.1 milyon varil/gün düzeyinde güçlü bir artış öngörüyor.

PETROLDEKÄ° DÜŞÜŞ SUUDÄ° ARABÄ°STAN, RUSYA VE ABD'YÄ° VURACAK

Suudi Arabistan ve Rusya'nın ham petrol üretimlerinde ek kesinti yapma kararı alamaması nedeniyle fiyatların son 4 yılın  en düÅŸük seviyesine gerilemesi, iki ülkenin ekonomisinin yanı sıra ABD'nin petrol üretimine de zarar verecek.

Suudi Arabistan liderliÄŸindeki Petrol Ä°hraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC)  ve Rusya önderliÄŸindeki OPEC dışı bazı petrol üreticisi ülkelerin cuma günü  Avusturya'nın baÅŸkenti Viyana'da düzenledikleri ve 7 saat süren toplantıda ek  üretim kesintisi almaması, fiyatlarda sert düÅŸüÅŸe neden oldu.

Bugün, Brent türü ham petrolün varil fiyatı 31,27 dolara kadar  gerilerken, ABD'nin Batı Teksas (WTI) tipi ham petrolün varil fiyatı da 27,34  dolara kadar düÅŸtü.

Bu sonuçla, ham petrol fiyatları Şubat 2016'dan bu yana en düÅŸük  seviyelerine geriledi. Ayrıca yüzde 30'un üzerinde düÅŸüÅŸle Ocak 1991'deki Körfez  Savaşı'ndan bu yana yüzdelik bazda en sert günlük kaybını kaydetti.

PAZAR PAYI ENDİŞESİ

Suudi Arabistan liderliÄŸindeki OPEC'in petrol üretim miktarlarında ek  kesinti yapma teklifine Moskova'nın yanaÅŸmamasının en önemli nedeni olarak  Rusya'nın küresel petrol piyasasındaki pazar payını ABD'li kaya petrolü  üreticilerine kaybetme endiÅŸesi yer alıyor.

DüÅŸük petrol fiyatları nedeniyle 2016 sonunda Suudi Arabistan'la iÅŸ  birliÄŸi yaparak OPEC'in ek petrol kesintisi kararına destek veren Rusya, son 4  yılda 3 kez ham petrol üretimini azaltmıştı. Ancak, petrol fiyatlarını yükseltmek  için yapılan her üretim kesintisinde, Suudi Arabistan baÅŸta olmak üzere OPEC  ülkeleri ve Rusya'nın pazar payı ABD'li kaya petrolü üreticilerine geçmiÅŸti.

ABD'deki kaya petrolü devrimi sayesinde ülkenin günlük petrol üretimi  2008'de 5 milyon varil seviyelerindeyken, geçen hafta bu miktar günlük 13,1  milyon varile yükselerek rekor kırdı.

Suudi Arabistan ve Rusya'nın petrol üretimini kesmesiyle fiyatlar 50  doların üstüne çıkarken, bu iki ülkenin pazar paylarının önemli kısmını ele  geçiren ABD, Kasım 2018'de bu ülkeleri geride bırakarak dünyanın en büyük ham  petrol üreticisi konumuna yükseldi.

Artık ABD'li üreticilere piyasada pay kaybetmek istemediÄŸi için bu kez  OPEC'in üretim kesintisine destek vermeyen Rusya ise petrol üretimini  artırabileceÄŸi sinyalini veriyor.

Suudi Arabistan'ın da ham petrol üretimini nisan ayı başından itibaren  artırma olasılığı, petrolde 3 yıldan uzun süren Riyad-Moskova ittifakının da sona  ermesi riskini beraberinde getiriyor.

SUUDÄ°LERÄ°N BÜTÇESÄ° DAHA FAZLA ETKÄ°LENECEK

Petrol fiyatlarındaki sert düÅŸüÅŸün en çok Suudi Arabistan ekonomisine  zarar vermesi bekleniyor.

Ekonomisinin yüzde 90'ı petrol üretimi ve ihracatına baÄŸlı olan Riyad  hükümetinin bütçesini dengeleyebilmesi için petrolün varil fiyatının yaklaşık  80-85 dolar arasında olması gerekiyor.

Öte yandan Rusya ise bütçe dengesini saÄŸlayabilmek için petrol  fiyatlarının ortalama 42-45 dolar arasında olmasına ihtiyaç duyuyor.

Petrol fiyatlarının düÅŸük kalmaya devam etmesi durumunda, her iki  ülkenin petrol gelirleri ve bütçelerinde milyarlarca dolar açık oluÅŸacağı tahmin  ediliyor. Bu ülkelerin borsalarında iÅŸlem gören petrol ÅŸirketlerinin hisse  fiyatları ve piyasa deÄŸerlerinde de sert düÅŸüÅŸler görüldü.

Dünyanın en büyük ham petrol ihracatçısı olan Suudi Arabistan'ın milli  petrol ÅŸirketi Saudi Aramco'nun hisseleri bugün yüzde 10, piyasa deÄŸeri ise  yaklaşık 660 milyar Suudi riyali (176 milyar dolar) düÅŸtü.

Rus petrol ÅŸirketleri Rosneft ve Lukoil'in hisselerinde ise yüzde 4'ün  üzerinde kayıp yaÅŸandı. Ayrıca her iki ÅŸirketin piyasa deÄŸeri toplam 360 milyar  ruble (4,8 milyar dolar) eridi.

DİĞER ÜRETÄ°CÄ° ÜLKELER

Petrol fiyatlarındaki düÅŸüÅŸ, OPEC içindeki orta ve küçük ölçekli  üretici ülkelerin ekonomilerini de olumsuz etkiliyor.

Dünyanın en fazla ham petrol rezervine sahip Venezuela'da son yıllarda  düÅŸük petrol fiyatları nedeniyle ekonomik sıkıntılar hala devam ederken, ülkenin  petrol endüstrisi de durma noktasına geldi.

Ayrıca ABD'nin ambargoları İran'ın ham petrol ihracatını engelliyor.

OPEC'in diÄŸer büyük üreticileri olan Irak, Kuveyt ve BirleÅŸik Arap  Emirlikleri gibi ülkelerin üretimlerinin de düÅŸük fiyatlar nedeniyle olumsuz  etkilenmesi beklenirken, Angola, Cezayir, Nijerya gibi orta ölçekli üretici  ülkelerle Ekvador, Ekvator Ginesi, Kongo ve Gabon gibi küçük ölçekli üretici  ülkelerin daha fazla zarar göreceÄŸi tahmin ediliyor.

MALÄ°YETÄ° EN YÜKSEK ÜLKE ABD

Bu sürecin kısa vadede en çok ABD'nin yüksek maliyetle ham petrol  çıkaran kaya petrolü üreticilerini etkilemesi bekleniyor.

Suudi Arabistan ve Rusya'nın çok üzerinde olan ABD kuyularındaki ham  petrol üretim maliyeti, ortalama 50-55 dolar seviyesinde bulunuyor.

Rusya, petrol üretim miktarında ek kesinti yapmayarak, fiyatlardaki  düÅŸüÅŸün bir süre daha devam etmesini ve ABD'li kaya petrolü üreticilerinin bir  kısmının piyasa dışına itilmesini hedefliyor.

DüÅŸük fiyat stratejisi Suudi Arabistan tarafından 2014-2016 yılları  arasında uygulanırken, ABD'de 300'den fazla petrol ÅŸirketinin batmasına ve  sektörde yaklaşık 250 milyar dolarlık kayba neden olmuÅŸtu. Ancak, Amerikalı kaya  petrolü üreticileri 50 doların üzerine çıkan fiyatlar sayesinde üretimlerini  artırmayı baÅŸarmıştı.








18:051.471
Değişim :  -1,13% |  -16,82
Açılış :  1.457  
Önceki Kapanış :  1.488  
En Yüksek
1.480
En Düşük
1.443
BIST En Aktif Hisseler18:05
ARTI 6,05 1.212.983 % 10,00  
MARTI 2,53 101.569.190 % 10,00  
TMPOL 19,91 13.460.580 % 10,00  
SUMAS 71,50 562.970 % 10,00  
CASA 236,80 29.951.611 % 9,99  
18:05 Alış Satış %  
Dolar 7,4212 7,4236 % 0,96  
Euro 8,9562 8,9715 % 0,17  
Sterlin 10,3095 10,3612 % 0,40  
Frank 8,1235 8,1725 % 0,51  
Riyal 1,9717 1,9816 % 0,87  
18:05 Alış Satış %  
Altın Ons 1.729 1.730 -40,35  
Altın Gr. 413 413 -5,48  
Cumhuriyet 2.794 2.836 34,00  
Tam 2.777 2.848 32,91  
Yarım 1.342 1.377 15,92  
Çeyrek 673 689 7,96  
Gümüş.Ons 26,57 26,61 -0,77  
Gümüş Gr. 6,35 6,35 -0,12  
B. Petrol 64,48 64,48 -1,64