Corona sonrası çöken inşaat sektöründe toparlanma sancılı olacak

19.05.2020 11:30

Son güncelleme : 20.05.2020 07:59

Yeni tip corona virüs (Kovid-19) salgını sonrası şantiyelerin kapatılması ve proje iptalleri nedeniyle zor bir dönemden geçen inşaat sektörü ekonomisinde önemli daralma beklenirken, gelecek dönemde şirket birleşmelerinin gerçekleşebileceği, e-şantiyelerin oluşturulacağı, binalarda robotik emlak teknolojilerine ağırlık verileceği öngörülüyor.



AA

Dünya ekonomisi, Kovid-19 salgını nedeniyle tarihte benzeri görülmemiÅŸ bir krizin eÅŸiÄŸine gelirken, sürecin her alanda olduÄŸu gibi inÅŸaat sektörü  açısından da önemli sonuçlar doÄŸurması bekleniyor.

Tüm dünyayı olduÄŸu gibi Türkiye'yi de etkisi altına alan koronavirüs  salgınından en çok etkilenen sektörlerin arasında yer alan inÅŸaat, gerek  yarattığı istihdam gerekse de büyüklüÄŸü açısından özellikle geliÅŸmekte olan  ülkelerde lokomotif görevi üstleniyor.

Salgın sürecinde satış ofisleri ve ÅŸantiyelerde virüsün bulaÅŸmasını  engellemeye yönelik alınan tedbirler küresel çapta inÅŸaat sektöründe iÅŸleyiÅŸi  önemli ölçüde aksatırken, sözleÅŸme ve proje iptali ya da gecikmelerinin yanı sıra  eve kapanan tüketicinin önemli ölçüde azalan gayrimenkul talebi sektörü zor  durumda bıraktı.

Çimentodan hazır betona, tuÄŸladan makineye 200'den fazla alt sektörle  baÄŸlantısı bulunan inÅŸaat sektörü açısından tedarik zincirindeki aksamalar da bir  baÅŸka kırılganlık unsuru ortaya çıkarıyor. Ayrıca salgın sürecinde sektörde  iÅŸlerin durması milyonlarca istihdam kaybına yol açtı.

Yurt dışı müteahhitlik sektörü açısından bakıldığında da salgın  sonrası ülkelerin kapatılması nedeniyle ortaya çıkan aksamaların, hukuki açıdan  firmalara ekstra maliyetlerin binmesine neden olabileceÄŸi, mücbir sebeplere yer  verilmeyen sözleÅŸmelerde sorumlulukların yerine getirilememesi nedeniyle  tazminatların gündeme gelebileceÄŸi konuÅŸuluyor.

"ŞİRKETLER ARASINDA ERKEN BÄ°RLEŞMELER ÖNEMLÄ° OLACAK"

Deloitte'nin inÅŸaat sektöründe Kovid-19'un etkilerine dair yayımladığı  bir raporda, salgın nedeniyle sözleÅŸme iptalleri ve proje gecikmeleriyle karşı  karşıya kalan inÅŸaat sektöründe, tedarik zinciri kesintisinin de önemli bir sorun  olarak öne çıktığı vurgulanıyor.

Sektöre salgının tam etkisinin deÄŸerlendirilmesi için hala erken olsa  da sürecin haziran sonrasına uzaması durumunda büyük projelerde önemli gecikmeler  beklendiÄŸi aktarılan raporda, salgının inÅŸaat sektörüne etkisinin ise hem  operasyonel hem de finansal açıdan olacağı öngörülüyor.

Raporda, operasyonel etkiler "mevcut sözleÅŸmelerde gecikme ve fesih",  "tedarik zincirinde bozulma nedeniyle arzın yavaÅŸlaması ve malzeme, ekipman ve  iÅŸçilik fiyatlarında artış", "ÅŸantiyelerde güvenliÄŸin saÄŸlanması ve bekleme  maliyetleri" ve "hastalığın mevcut iÅŸ gücü mevcudiyeti üzerindeki olumsuz etkisi  ve nitelikli çalışanların elde tutulmasına yönelik maliyet" baÅŸlıkları altında  toplanıyor.

Sektöre dair finansal etkilere de yer verilen raporda, "Ä°ptal edilen  ya da ertelenen proje sözleÅŸmeleri inÅŸaat sektörü gelirini orta vadede olumsuz  etkileyecek. Şirketlerin iÅŸletme sermayesi ve likidite pozisyonları üzerinde  önemli bir stres oluÅŸacak. Fon sahiplerinin yeni ya da destekleyici yönde  sermayeye eriÅŸimi beklenenden daha uzun sürebilir. Bu nedenle ÅŸirketler ve fon  sahipleri arasında erken bir birleÅŸme önemli olacak." deÄŸerlendirmeleri yapıldı.

"KÜRESEL ÇAPTA Ä°NŞAAT SEKTÖRÜ, 10 YIL DAHA GERÄ°YE GÄ°TTÄ°"

Avrupa tarafında açıklanan verilere göre, salgın sonrası boÅŸalan  ÅŸantiyelerin etkisiyle inÅŸaat sektörü Fransa, Ä°talya, Ä°ngiltere ve Almanya'da  çöktü.

IHS Markit Euro Bölgesi Ä°nÅŸaat Sektörü Toplam Aktivite Endeksi,  nisanda 15,1 ile rekor düÅŸük seviyeye geriledi. Mart ayında 33,5 seviyesinde  bulunan endeks, ÅŸubatta 52,5 düzeyinde gerçekleÅŸmiÅŸti. Sektörün üst üste iki ay  sert daralmasında özellikle Ä°talya ve Fransa başı çekti. Almanya'da ise bu düÅŸüÅŸ  nispeten daha yavaÅŸ olsa da belirgin düzeyde gerçekleÅŸti.

Ä°ngiltere'de inÅŸaat sektörü, birçok inÅŸaatçının Kovid-19 salgını  esnasında ÅŸantiyelerini kapatmasının etkisiyle 20 yılı aÅŸkın sürenin en kötü  çöküÅŸünü kaydetti. IHS Markit/Cips tarafından açıklanan ana inÅŸaat sektörü  aktivite endeksi, mart ayında bulunduÄŸu 39,3 seviyesinden nisanda 8,2'ye  geriledi. Sektörde ciddi yavaÅŸlamaya iÅŸaret eden bu rakam, 2008 finansal kriz  esnasında bile 27,8 düzeyinde gerçekleÅŸmiÅŸti.

Ä°ngiliz Satınalma ve Tedarik Enstitüsü (CIPS) Direktörü Duncan Brock,  konuya iliÅŸkin açıklamasında inÅŸaat sektörünün toparlanmasının uzun yıllar  alabileceÄŸini belirterek, "2008 küresel ekonomik krizi sonrası hala tam olarak  iyileÅŸemeyen inÅŸaat sektörü, küresel çapta salgının yarattığı üretim boÅŸluÄŸu  nedeniyle 10 yıl daha geriye gitti." deÄŸerlendirmesinde bulundu.

ABD tarafına bakıldığında, ülkede yeni konut satışlarının martta aylık  yüzde 15,4 azalışla 627 bine gerilediÄŸi görülürken, inÅŸaat sektörü tarafında  önemli istihdam kaybı yaÅŸandı. ABD iÅŸ Gücü Ä°statistikleri Bürosu verilerine göre,  inÅŸaat sektöründe çalışan sayısı nisanda 975 bin kiÅŸiyle tarihinin en sert  düÅŸüÅŸünü kaydetti. Sektörde iÅŸ gücü de nisanda aylık yüzde 13 gerilemiÅŸ oldu. Öte  yandan ABD'de inÅŸaat sektörü iÅŸsizlik oranı da yüzde 16,6'ya yükseldi.

TÜRKÄ°YE'DE DURUM

Türkiye'de inÅŸaat sektörü geçen yıl 231 milyar 908 milyon 295 bin  liralık büyüklük ile milli gelirden yüzde 5,4 pay aldı. Gayrimenkul faaliyetleri  ise 285 milyar 744 milyon 967 bin lira ile milli gelirin yüzde 6,7'sini  oluÅŸturdu. Ä°nÅŸaat sektöründe bu yılın ÅŸubat ayı itibarıyla 1 milyon 395 bin  çalışan bulunuyor. Bu da toplam 26 milyon 753 bin olan istihdamın yüzde 5,2'sini  oluÅŸturuyor. Bu dönemde iÅŸsiz kalan 4 milyon 228 bin kiÅŸinin 640 binini inÅŸaat  sektörü çalışanlarının oluÅŸturduÄŸu görülüyor.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, 30  Nisan itibarıyla tüketiciler 210 milyar 897 milyon liralık konut kredisi  kullandı. Bu rakam yıl başında 199 milyar 268 milyon lira düzeyinde bulunuyordu.

Ä°nÅŸaat sektörünün kullandığı toplam nakdi krediler ise 2019'un mart  ayında bulunduÄŸu 234 milyar 380,9 milyon lira seviyesinden, bu yılın aynı ayında  260 milyar 190,2 milyon liraya yükseldi. Bu da sektörün Kovid-19 sonrası kredi  talebinin arttığını ortaya koyuyor.

Öte yandan Türkiye Ä°nÅŸaat Malzemesi Sanayicileri DerneÄŸi (Türkiye  Ä°MSAD) tarafından hazırlanan nisan ayı raporunda, salgının inÅŸaat malzemeleri  sanayi üzerindeki etkisinin nisan ayında daha yoÄŸun hissedildiÄŸi, yurt içi ve  yurt dışında hem mevcut sipariÅŸlerde iptaller yaÅŸandığı, hem de yeni sipariÅŸlerde  sert düÅŸüÅŸler görüldüÄŸü belirtildi.

Yurt içi ve yurt dışı sipariÅŸlerdeki iptallerin inÅŸaat malzemeleri  sanayisinde yarı mamul ve nihai mamul stoku birikimine yol açtığına iÅŸaret edilen  raporda, satış bütçelerinin de olumsuz etkileneceÄŸi vurgulandı.

Ä°MSAD üyeleriyle nisan ayının ilk yarısında yapılan ankete göre,  sektörün yaklaşık yüzde 85'i yurt içinden, yüzde 46,8'i ise yurt dışından yüksek  miktarda iÅŸ, sipariÅŸ ve proje iptalleriyle karşılaÅŸtı. Ä°nÅŸaat sanayinin yüzde  56,5'i ise bu yıl satış bütçelerinin yüzde 20 ve üzerinde daralabileceÄŸini  öngördü.

Bu yıla önemli bir artışla baÅŸlayan ve ocak-mart döneminde toplam 22,1  puan yükselen Ä°nÅŸaat Sektörü Güven Endeksi ise nisan ayına gelindiÄŸinde salgının  etkisiyle 35,9 puan birden sert düÅŸtü. Türkiye genelinde konut satışları ise  nisanda bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 55,5 azalarak 42 bin 783 oldu.  Buna karşın ocak-nisan döneminde 383 bin 821 konut satışı gerçekleÅŸerek, bir  önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 8,9 artış gösterdi.

SEKTÖRDE YENÄ° DÖNEM ÖNGÖRÜLERÄ°

Gayrimenkulde yaÅŸanan durgunluÄŸa karşın, lojistik ve depolama,  hastane, medikal ofisler ve laboratuvar gibi alanlara yönelik projeler inÅŸaat  sektörü için hala revaçta iken, yapılan araÅŸtırmalar ev ortamının daha önemli  hale gelmesiyle kullanıcıların müstakil, villa, bahçeli ve balkonlu ev  tercihlerinin arttığını ortaya koyuyor. Peyzaj alanı ve yürüyüÅŸ parkuru geniÅŸ bir  alana yayılan projelerin tüketicilerin satın alma kararında etkili olacağı  belirtiliyor.

Salgın sonrası süreçte inÅŸaat sektöründe, ÅŸantiyelerde dijital  dönüÅŸümün gündeme alınarak e-ÅŸantiyeler oluÅŸturulacağı, sosyal mesafe dolayısıyla  daha geniÅŸ metrekareli ofislere talebin artacağı öngörülüyor.

Yeni projelerde robotik teknolojilerin entegrasyonunun ivme kazanması,  özellikle binaları sterilize edip temizleyebilen robotik gibi emlak  teknolojilerine (proptech) yönelik çözümlerin daha fazla benimsenmesi bekleniyor.

Sektörde çalışan maliyetlerinin düÅŸürülmesi ve kilit vasıflı  personelin elde tutulması için çalışmalar yapılacağı, ürün tedariki konusunda da  alternatif arz kanallarının belirlenmesinin süreklilik açısından kritik rol  oynayacağı yapılan tahminler arasında.

TSKB Gayrimenkul DeÄŸerleme AŞ Özel Projeler Departmanı Kıdemli  DeÄŸerleme Uzmanı Duygu Yılmaz, Ä°stanbul'da az katlı ve büyük alana yayılmış konut  projelerinin kentin dışında yoÄŸunlaÅŸmasının kaçınılmaz olduÄŸunu belirterek, "Bu  bölgelerde inÅŸa edilen villa projelerinin doÄŸaya yakınlıkları, sakin ve nezih bir  yaÅŸam tarzı sunmaları, kendi kendine yeten kent sistemleri olarak kurgulanmaları  ve villaların kullanım alanı alternatiflerinin daha çeÅŸitli olması gibi  özelliklerinin ön plana çıktığı görülüyor. Kent içinden kent dışına doÄŸru  gidildikçe projelerde daha geniÅŸ açık alan ve bahçe kullanımının olduÄŸu  görülüyor. DiÄŸer taraftan salgınla birlikte pazarda ulaşılabilir fiyatlı müstakil  evleri içerecek projeler için bir talep oluÅŸması söz konusu olacaktır."  ifadelerini kullandı.

Yılmaz ayrıca, uzaktan çalışma modelinin sürdürülmesi durumunda,  kentin dışındaki konut projelerine talebin artabileceÄŸini söyledi.




18:051.471
Değişim :  -1,13% |  -16,82
Açılış :  1.457  
Önceki Kapanış :  1.488  
En Yüksek
1.480
En Düşük
1.443
BIST En Aktif Hisseler18:05
ARTI 6,05 1.212.983 % 10,00  
MARTI 2,53 101.569.190 % 10,00  
TMPOL 19,91 13.460.580 % 10,00  
SUMAS 71,50 562.970 % 10,00  
CASA 236,80 29.951.611 % 9,99  
18:05 Alış Satış %  
Dolar 7,4212 7,4236 % 0,96  
Euro 8,9562 8,9715 % 0,17  
Sterlin 10,3095 10,3612 % 0,40  
Frank 8,1235 8,1725 % 0,51  
Riyal 1,9717 1,9816 % 0,87  
18:05 Alış Satış %  
Altın Ons 1.729 1.730 -40,35  
Altın Gr. 413 413 -5,48  
Cumhuriyet 2.794 2.836 34,00  
Tam 2.777 2.848 32,91  
Yarım 1.342 1.377 15,92  
Çeyrek 673 689 7,96  
Gümüş.Ons 26,57 26,61 -0,77  
Gümüş Gr. 6,35 6,35 -0,12  
B. Petrol 64,48 64,48 -1,64