Ekonomistler büyüme verisini değerlendirdi

29.05.2020 15:20

Son güncelleme : 30.05.2020 13:24

AA Finans Analisti ve ekonomist Haluk Bürümcekçi, ilk çeyrekte özel tüketim harcamaları ve stok birikiminin büyümeyi yukarı çekerken, yatırımlar ve net dış talebin olumsuz etkilediğini belirterek, "İlk çeyrek verileri 2020`ye olumlu bir giriş yapıldığını yansıtırken, sonrasındaki görünüm ise koronavirüs salgını seyrinin ekonomik aktivitedeki ani duruşu ne süre uzatacağına ve trend büyümesi yüzde 70`i aşan bankacılık kredi hacminin bu görünümü ne ölçüde ve ne süre koruyabileceğine bağlı olacaktır." dedi.



AA

Türkiye Ä°statistik Kurumu (TÜÄ°K) verilerine göre, bu yılın ilk  çeyreÄŸinde 2019'un aynı dönemine kıyasla gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH)  tahmini, zincirlenmiÅŸ hacim endeksi olarak yüzde 4,5 arttı.

Bu dönemde, üretim yöntemine göre cari fiyatlarla GSYH tahmini de  yüzde 16,2 artarak 1 trilyon 71 milyar 98 milyon lira olarak gerçekleÅŸti. Söz  konusu deÄŸer dolar bazında ise 176 milyar 146 milyon düzeyinde hesaplandı.

Veriye iliÅŸkin deÄŸerlendirmelerde bulunan AA Finans Analisti ve  ekonomist Haluk Bürümcekçi, büyümenin ilk çeyrekte piyasa öngörülerinin altında  kaldığına iÅŸaret ederek, son dört çeyrek milli gelir toplamının 758 milyar dolar  düzeyinde gerçekleÅŸtiÄŸini söyledi.

Büyüme trendinin gücüne iliÅŸkin göstergelerin, önceki çeyreÄŸe göre  sınırlı artışa iÅŸaret ettiÄŸini belirten Bürümcekçi, ÅŸunları kaydetti:

"Üretim yöntemiyle hesaplanan GSYH'yi, ilk çeyrekte sanayi sektörü  yukarı çekti. Toplam katma deÄŸere bir önceki yılın aynı çeyreÄŸine göre tarım  yüzde 3, sanayi yüzde 6,2, hizmetler yüzde 3,4, finans yüzde 1,6 ve gayrimenkul  faaliyetleri yüzde 2,4 artış, inÅŸaat ise yüzde 1,5 azalış yönünde etki yaptı.  Harcamalar yöntemiyle hesaplanan GSYH verilerine bakıldığında, ilk çeyrekte özel  tüketim harcamaları ve stok birikimi büyümeyi yukarı çekerken, yatırımlar ve net  dış talep olumsuz etkiledi. Ä°lk çeyrekte büyüme oranına katkılar ise  hanehalklarının nihai tüketimi 3 puan, devletin nihai tüketim harcamaları 0,9  puan, gayrisafi sabit sermaye (özel ve kamu yatırımları) oluÅŸumu eksi 0,4 puan,  mal-hizmet ihracatı eksi 0,2 puan ve mal-hizmet ithalatı eksi 4,1 puan düzeyinde  oluÅŸtu. Stoklar büyümeyi 5,3 puan yukarı çekerken, net dış talep büyümeyi 4,3  puan aÅŸağı çekti."

"MAKÄ°NE-TEÇHÄ°ZAT YATIRIMLARI YÜKSELİŞİNÄ° Ä°KÄ°NCÄ° ÇEYREĞE TAŞIDI"

Haluk Bürümcekçi, hanehalkı tüketim harcamaları alt grubuna  bakıldığında, ilk çeyrekte dayanıklı malların yüzde 14,5 ve yarı dayanıklı  malların yüzde 8,2 ile belirgin artış kaydettiÄŸine dikkati çekti.

Gayrisafi sabit sermaye oluÅŸumunda inÅŸaat yatırımlarının yüzde  10,2'lik bir oranda sert daraldığını aktaran Bürümcekçi, makine-teçhizat  yatırımlarının ise yüzde 8,4 artarak yükseliÅŸini ikinci çeyreÄŸe taşıdığını  söyledi.

Bürümcekçi, gelecek döneme iliÅŸkin beklentilerini de aktararak, ÅŸu  deÄŸerlendirmelerde bulundu:

"Önümüzdeki dönem görünümünü ele aldığımızda; ilk sinyaller milli  gelir büyümesinin ikinci çeyrekte belirgin düÅŸeceÄŸine iÅŸaret etmekte. Ä°kinci  çeyrek görünümü öncü göstergelere bakıldığında, Satınalma Yöneticileri Endeksi,  Reel Kesim Güven Endeksi, kapasite kullanımı ve Tüketici Güven Endeksi  verilerinde nisanda geçen yılın aynı dönemine göre düÅŸüÅŸ gözlendi. Ä°hracatın ise  aynı dönemde yıllık bazda düÅŸmesine karşılık ithalatın artmaya devam etmesi, dış  talebin büyümeye katkı vermeyeceÄŸine iÅŸaret etmiÅŸti. Biz salgına iliÅŸkin  geliÅŸmelerle 2020 büyüme tahminimizi yüzde 1,0 civarına çekmiÅŸtik. Üçüncü  çeyrekten itibaren toparlanma varsayımı altında yapılan bu tahmin üzerinde  riskler aÅŸağı yönde devam etmektedir. Bu yılki görünüm açısından, ilk çeyrek  verileri 2020'ye olumlu bir giriÅŸ yapıldığını yansıtırken, sonrasındaki görünüm  ise koronavirüs salgını seyrinin ekonomik aktivitedeki ani duruÅŸu ne süre  uzatacağına ve trend büyümesi yüzde 70'i aÅŸan bankacılık kredi hacminin bu  görünümü ne ölçüde ve ne süre koruyabileceÄŸine baÄŸlı olacaktır."

"KORONAVÄ°RÜS ŞOKU OLMASA BÜYÜMENÄ°N DEVAMI GELECEKTÄ°"

BoÄŸaziçi Üniversitesi ÖÄŸretim Üyesi Prof. Dr. Burak SaltoÄŸlu da ilk  çeyreÄŸe iliÅŸkin açıklanan büyüme rakamlarının, 2018'de baÅŸlayan kur krizinin  etkilerinin aşılmaya baÅŸlandığına iÅŸaret ettiÄŸini söyledi.

EÄŸer koronavirüs ÅŸoku olmasa büyümenin devamının sonraki dönemlerde de  gelebileceÄŸini anlatan SaltoÄŸlu, ÅŸunları kaydetti:

"Açıklanan verilere baktığımızda dikkati çeken noktalar kamunun  büyümeyi dengelediÄŸi ve tüketimin toparladığı ÅŸeklinde. Bunlar iyi yanları... Ama  veride görülen bir olumsuz nokta da genel sorunumuz olan büyüme artınca ithalatın  da tekrar yükseldiÄŸi gerçeÄŸi. Bu konuda geçen sürede kurun ya da baÅŸka  faktörlerin kalıcı bir terbiye edici özelliÄŸi olmadığını görüyoruz. Koronavirüs  ÅŸoku sonrası ithalatın tekrar daralmasını, tüketimin de azalmasını yılın ikinci  ve üçüncü çeyreÄŸinde de göreceÄŸiz."

"Ä°NŞAAT YATIRIMLARI TOPLAM YATIRIMLARI AŞAĞI ÇEKTÄ°"

Spinn Danışmanlık Kurucu Ortağı ve ekonomist Özlem Derici Şengül ise  ilk çeyrek büyüme rakamlarının kendi beklentisine yakın geldiÄŸini belirterek,  ekonominin genel olarak önceki çeyreÄŸe göre yavaÅŸladığına dikkati çekti.

Ä°lk iki ay ciddi miktarda ivmelenen bir tüketim ve yatırım eÄŸiliminin  görüldüÄŸünü, mart ayında koronavirüs salgını sonrası bu göstergelerin  yavaÅŸladığını anlatan Şengül, "Burada tüketim tarafında biraz düÅŸüÅŸ var ama  yatırımların negatif olması önemli. Zayıf bir yatırım dönemi geçirdik. Bu çeyrek  itibarıyla pozitife dönmesini bekliyorduk. Makine ve teçhizat yatırımlarında ise  yüzde 8,4'lük büyüme var. Bu olumlu ama yine de tamamına bakılınca inÅŸaat  yatırımları toplam yatırımları aÅŸağıya çekmiÅŸ vaziyette." diye konuÅŸtu.

Şengül, normalde bu tür kriz dönemlerinde dış talebin katkısının  pozitif olduÄŸunu, ancak bu sefer tam tersinin gerçekleÅŸtiÄŸini ifade etti.

Ä°kinci çeyrekte çift haneli bir daralma görülebileceÄŸinden bahseden  Şengül, ÅŸunları söyledi:

"Ä°kinci çeyrekte büyümeye tüketimin katkısı olacak ama halihazırda  zayıf olan yatırımlar çok daha zayıfladı. Dış talebin katkısı da yine negatif  olacaktır. Ä°hracat performansı, sınırların kapanması ve ticaretin neredeyse durma  noktasına gelmesi nedeniyle kötü durumda. Ä°hracat performansının düÅŸük kalmasının  en önemli nedenlerinden biri Avrupa'nın zayıf olması. Ä°kinci çeyrekte bunun çok  daha belirgin olduÄŸunu göreceÄŸiz. Ticaret iliÅŸkilerimizin olduÄŸu ülkelerin  zayıflığı mecburen bize de yansıyacak. Ben toparlanma hızının çok yavaÅŸ olacağını  tahmin ediyorum. Bunun arkasındaki en önemli neden de reel kesim güven endeksi  çok ciddi bir sıçrama gösterse de kapasite kullanım oranlarına bakınca hala yüzde  60 civarında. Haziranda biraz daha yükselse de oranlar yüzde 75-80'lere  çıkamayacaktır. Üretimin yerine gelebilmesi ve canlanması için ilk önce tüketim  aktivitesinin yerine gelmesi lazım. Tüketim tarafında biraz daha temkinli bir  tüketici yaklaşımı görebiliriz. Çünkü çok önemli bir kesim gelir kaybına uÄŸradı.  Gelir kaybına uÄŸramayan kesim de önemli miktarda tasarruf eÄŸilimi içerisinde.  Önümüzdeki dönem yeniden aynı sorunlarla karşılaÅŸmamak için temkinli olmak adına  o yüzden de birden bire bir harcama patlaması beklememek lazım."




17:591.560
Değişim :  0,90% |  13,93
Açılış :  1.552  
Önceki Kapanış :  1.546  
En Yüksek
1.567
En Düşük
1.550
BIST En Aktif Hisseler17:59
SODSN 46,20 3.136.888 % 10,00  
BRYAT 499,40 121.054.721 % 10,00  
BRKSN 13,76 77.258.068 % 9,99  
VERTU 33,90 6.181.055 % 9,99  
TKURU 337,30 8.124.654 % 9,98  
17:59 Alış Satış %  
Dolar 6,9764 6,9808 % 0,24  
Euro 8,4599 8,4678 % 0,41  
Sterlin 9,7441 9,7930 % 0,30  
Frank 7,7527 7,7994 % 0,02  
Riyal 1,8547 1,8640 % 0,08  
17:59 Alış Satış %  
Altın Ons 1.782 1.782 7,31  
Altın Gr. 400 400 1,99  
Cumhuriyet 2.657 2.697 5,00  
Tam 2.643 2.712 8,10  
Yarım 1.278 1.312 3,91  
Çeyrek 641 656 1,96  
Gümüş.Ons 27,20 27,23 0,22  
Gümüş Gr. 6,11 6,12 0,06  
B. Petrol 62,77 62,77 -1,16