Suriye`yi, İran ve Rusya ayakta tutuyor

Suriye ekonomisinin işlemez hale  geldiği ve Devlet Başkanı Beşşar Esed rejiminin, neredeyse tamamen İran'dan gelen  krediler ve Rusya'dan gönderilen yardıma bel bağladığı belirtildi.

BM, Uluslararası Para Fonu (IMF) ve bağımsız ekonomistler Suriye'nin  içinde bulunduğu ekonomik durumla ilgili ümitsiz bir tablo ortaya koyarken,  Suriye'de gayrisafi yurt içi hasılanın, üç yıl öncesine göre yarı yarıya düştüğü,  petrol üretiminin durma noktasına geldiği, enflasyonun şu anda yüzde 50  seviyesinde seyrettiği yüksek işsizlik oranının yaşandığını belirtiyor.

Suriye'nin Geleceği Ulusal Gündemi BM Programı'nın yöneticisi Bassel  Kaghadou, "Suriye asla eskisi gibi var olmayacak. Ekonomisi daha küçük, nüfusu  daha az olacak" değerlendirmesini yaptı.

Syria Report'ta bu ay yayımlanan, derginin başyazarı Cihad Yazigi'nin  kaleme aldığı makalede ise "Suriye hükümetinin artık anlam teşkil eden herhangi  bir geliri olmadığı, altyapıya devlet yatırımının hemen hemen sıfırlandığı ve  maaşların artmadığı" dile getirildi.

International Policy Digest'te kasım ayında yayınlanan raporda da  Suriyeli yetkililerden oluşan bir heyetin 17 Kasım'da üç milyar dolar borç  talebiyle Moskova'ya yaptığı ziyarete değinildi, Rusya'nın Suriye'ye yardımının  büyük ölçüde, 2013 yılında İran'ın sağladığı fonlardan Rus şirketlerine yaklaşık  4 milyar kazandıran anlaşmalarla silah tedariğine dayandığı kaydedildi. Raporda,  Rusya'nın aynı zamanda Tartus'taki donanma üssünün muhafaza edilmesi endişesi  taşıdığı belirtildi.

Suriye Merkez Bankası 27 Mayıs 2013 tarihinde İran'ın ülkeye 4 milyar  dolar kredi sağladığını açıklamış, yine bu ay Suriye'nin yaklaşık bu miktarda ek  borç talebinde bulunduğu haberleri çıkmıştı.

Londra'da yaşayan Suriye analisti Halia Diyab ise AA'ya yaptığı  değerlendirmede, "Esed rejiminin şu anda İran'ın tahakkümünde olduğunu söylemeye  gerek yok. İran'ın, rejimin kararları üzerinde muazzam etkisinin bulunmasının  yanı sıra İran, sahada rejim için savaşan silahlı kuvvetleri de kontrol ediyor ve  Suriye'de rejimle ittifak halindeki Hizbullah güçlerine fon sağlıyor" diye  konuştu..

Institute for the Study of War analisti Marisa Sullivan da raporunda,  İran-Hizbullah-Esed rejimi ittifakının, Hizbullah için son derece önemli olduğunu  belirterek, "Suriye'de faaliyet gösterme kabiliyeti olmadan, İran'ın Hizbullah'a  desteği çok daha zor hale gelir, Hizbullah'ın kendi askeri kabiliyetleri ve  teyakkuz durumu, askeri ve finansal yardıma erişimi olmazsa sıkıntıya girer.  Üçüncüsü örgüt aynı zamanda Suriye'de Sunni egemenliğinde bir rejimin Esed'i  devirmesini önleme peşinde" yorumunu yapmıştı.

Suriye ordusunun eski generallerinden Manaf Tlass, Wall Street Journal  ile 21 Aralık'ta yayınlanan söyleşisinde, "Esed Suriye'yi İranlılar'a sattı.  Beşşar, hiçbir zaman ciddi ve güvenilir reformları tercih etmedi, aksine iktidarı  kaybetmektense ülkeyi mahvetmeyi seçti" diye konuştu.

Hem Rusya hem de İran, Suriye'de iktidarda Esed'in kalması arzusunu  sergilerken, bazı analistler, iki ülkenin, rejimi Esed dışında bir liderle  sürdürmeyi seçebilecekleri görüşünde.

Suriye analisti Halia Diyab da bu görüşü paylaşanlar arasında yer  alıyor. Diyab'a göre, Moskova'da ocak ayında muhalif ve rejim yanlısı  fraksiyonlar arasında yapılacak barış görüşmeleri, Esed için bir çıkış stratejisi  sağlayabilir. Bu görüşmelerde, muhalif lider Muaz el-Hatip'in varlığı önemli,  çünkü el-Hatip, rejimle müzakere edilmiş bir barış önerisinde bulunan az sayıdaki  muhaliften biri olarak biliniyor.

Halia Diyab, Moskova ve Tahran yönetimlerinin, bu koşullar altında  Esed rejmine ne kadar daha fon sağlayacağının belirsiz olduğunu da dile getirdi.