2016 yılında beklenti `dört dörtlük` büyüme!

Beste Naz Köksal

Türkiye’nin ilk çeyrek büyüme rakamı açıklandı. Birazdan önemli ayrıntılarını inceleyeceğimiz rapor öncesinde Türkiye ekonomisinin dinamiklerini irdelemekte fayda var. Türkiye ekonomisi tüketime dayalı bir ekonomi olurken, çoğu zaman sağlıklı bir büyüme modeli olmadığı yönünde eleştirilere de maruz kalıyor. Ancak şunu biliyoruz ki Dünya’nın gelişmiş ekonomileri tüketimi canlandırmak adına geleneksel yöntemlerin de dışına çıkarken, konjonktür gereği tüketime dayalı ekonominin sağlıklı olmadığı yorumlarına katılmıyoruz. Global büyümenin yavaşladığı dönemde yatırımların azalıyor olması, ülkelerin gözünü tüketime dikmiş bulunmakta.

RAKAMLARLA BÜYÜME

Türkiye’nin birinci çeyrek büyüme rakamı açıklandı. 2016 yılının birinci çeyreği bir önceki yılın aynı çeyreğine göre sabit fiyatlarla %4,8’lik artışla 31 milyar 679 milyon TL. Böylelikle Türkiye ekonomisi, %4.4 beklentileri de yenmiş oldu. Yıllık artış beklentilerin üzerinde gerçekleşse de bir önceki çeyreğe göre %0.8 büyüyen ekonominin, çeyreklik büyüme hızının yavaşladığını görüyoruz. Geçtiğimiz yılların ilk çeyrek büyüme hızlarına baktığımızda; 2015 yılında %1.1, 2014 yılında 1.6 2013 yılında ise %1.3 çeyreklik değişim hızlarının 2016 yılındaki %0.8 oranına göre daha iyi olduğunu söyleyebiliriz.

FAALİYET KOLLARINA GÖRE BÜYÜME HIZLARI




Grafikte de görüldüğü üzere Tarım faaliyetlerinin katkısı 1.çeyrekte azalırken, Hizmetler ve sanayi sektörlerinin gelişim hızlarının, büyüme içerisinde ön planda olduğunu görüyoruz.

İÇ TÜKETİM, SEÇİMLERLE GEÇEN YILIN ARDINDAN ARTIŞA GEÇTİ

Sabit fiyatlarla tüketim artışına baktığımızda yerleşik ve yerleşik olmayan hanehalkı tüketimi %6 oranında büyüme performansının da üzerinde bir artış göstermiş. Böylelikle tüketimin GSYH içerisindeki payı 1 puanlık artışla %71.5’ten %72.52’e yükselmiş. Zaman zaman Suriyelilerin ekonomiye yaptıkları katkılarını haberlerde görmemize rağmen, bunu incelememizin en rahat yolu ‘yerleşik olmayan hanehalkının tüketimi’ kalemine bakmaktır ki geçtiğimiz seneye göre 2 puanlık düşüş yaşanıyor. Geride bıraktığımız sene içerisinde hem global ölçüde hem de ülkeye has risk ve belirsizlik faktörlerinin artması tüketim üzerinde etkili olmuştu. 2016 yılına baktığımızda yerleşik hanehalkı tüketiminin artışının doğal olduğunu görüyoruz.

KAMUNUN ETKİSİ YİNE ÖN PLANDA

Kamu harcamaları son 4 çeyrekte büyümeye katkı sağlamaya devam ediyor. Kamu harcamaları birinci çeyrekte %10.9, kamu yatırımları ise %1.9 olarak gerçekleşti.

Özetle birinci çeyrekte devlet ve özel tüketim harcamaları başrol oynarken, özel yatırımlar geriledi. Özel yatırımlardan doğan eksikliği kamu yatırımları kompanse ediyor.

BÜYÜMEDE BEKLENTİLER

Sanayide çarklar 2015 yılına göre daha hızlı dönmeye devam ediyor. Bunu önceki gün açıklanan Nisan ayı sanayi üretim verisinde de görmüştük. Sanayi sektörünün daha iyi bir yıl geçirmesi ve Türkiye ekonomisine yön veren tüketimin hızlanması 2015 yılında elde ettiğimiz %4 oranındaki büyümeyi 2016 yılında daha yüksek seviyelere taşıyabilir. Bu ölçüde Türkiye’nin 2016 yılı GYSH büyümesinin %4.3-%4.6 aralığında gerçekleşeceğini düşünüyoruz.

2016 YILI TÜRKİYE BÜYÜMESİ İÇİN BEKLENTİLER

§  OECD, Türkiye için 2016 yılı büyüme beklentisini %3.4'den % 3.9 yükseltti, 2017 yılı tahminini de %4.1'den %3.7''e indirdi. OECD üyesi ülkeler arasında Türkiye beklentiler ile ilk 3’te. Büyümede yüzde 5 ile İrlanda ilk sırada yer alacak. Bunu yüzde 4,4 ile İzlanda, yüzde 3,9 ile Türkiye’nin izlemesi bekleniyor.

§  TCMB yıl sonu GSYİH beklentisi %3.6 oranında.

§  IMF 2016 ve 2017 yılları için beklentisi %3,5 oranında. 2018’e ilişkin büyüme beklentisini ise %3.4’ten %3.6’ya yükseltti.

CARİ AÇIK YİNE BEKLENTİLERİN ALTINDA

Nisan ayına ait cari işlemler açığı -2,96 milyar $ seviyesinde oluşurken, beklentiler -3,4 milyar $ seviyesinde olacağıydı. 12 aylık cari açığın ortalaması -2.37 milyar$ olurken, Nisan ayı cari açık 12 aylık ortalamaların üzerinde gerçekleşti. Yıllıklandırılmış bazda ise geri dönük 12 aylık cari açık 28,5 milyar dolar olarak gerçekleşti. Böylelikle yıllıklandırılmış cari açık Temmuz 2010'dan bu yana en düşük seviyeye geldi.

Nisan'da net hata noksan -1,36 milyar dolar oldu. Böylelikle 2016 Ocak-Nisan döneminde net hata noksan 921 milyon dolar oldu. 2015'in aynı döneminde bu rakam 8,06 milyar dolardı.

Ücret ödemeleri ve yatırım gelirlerinden oluşan ‘Birincil Gelir Dengesi’ açığının 343 milyon dolar azalarak 1,18 milyar dolara geriledi.

Yıl boyunca cari açıkta, gerek petrol fiyatları gerekse Fed tarafından korkulanın olmaması birincil ve ikincil dengenin katkılarıyla cari açıktaki iyileşmenin devam edeceğini bekliyoruz. 2016 yılı ilk çeyreğinde Cari açığın büyümeye oranı -%4.10 civarında olurken, IMF’in 2016 yılı beklentisi de cari açığın iyileşeceği ve büyümeye oranla -%3.16’a gerileyeceği yönünde.



BESTE NAZ KÖKSAL
İNTEGRAL MENKUL DEĞERLER ARAŞTIRMA UZMANI