Borsalarda yaşanan iyimserlik, Fed ve gerçekler

Büyük ölçekli ve detaylı parasal teşviklerin piyasalarda oluşturduğu pozitif etkinin devam ettiği ve Virüs süreci ile ilgili belirsizliklere ve endişelere rağmen özellikle ABD borsaları önderliğinde küresel borsaların pozitif tarafta kalma çabası içinde olduğunu izliyoruz.

Nisan Mayıs ve Haziran aylarında ciddi performans gösteren ve neredeyse virüs öncesi seviyelere ulaşan borsaların bu pozitif seyrinin devamı başta Fed olmak üzere büyük ölçekli majör Merkez Bankaları için önemli bir psikolojik eşik gibi görülüyor.

Normalleşme adımlarının sonuca ulaşması ve ekonomilerde başta büyüme olmak üzere temel hikayenin virüs sürecinden çıkabilmesi için atılan büyük ölçekli parasal teşviklerin birincil ölçekte realize olduğu borsaların bu performansının devamı algıların ve buna bağlı morallerin pozitif tarafta kalabilmesi için önemli bir sinyal olarak görülmekte.

Ara ara korkular ve endişelere bağlı olarak veya aşağıdan alabilenlerin kısa vadede elde ettiği  büyük ölçekli kazançların kar satışları gelse de küresel borsaların önemli desteklerin altına gelmeden bu güçlü performansı Temmuz ve sonrasına taşıyabilmeleri de oldukça önemli olacak.

Borsalarda bu yükseliş isteği ve direnci şimdilik devam etse de reel ekonomi tarafında global ölçekte belirsizlikler ve zorluklar devam ediyor. Veri akışında ara ara pozitif sinyaller görülse de virüs sahada etkisini net olarak kaybetmeden bu verilerin kalıcılığı konusunda yorum yapabilmek o oranda zorlaşıyor.

Rasyonel etki analizi yapmak zorlaştıkça bu sürecin doğru yönetilmesi ve olası bir likidite krizinin oluşmasını engellemek için şu ana kadar en önemli ve etkili adımları atan Fed’den de sınırsız destek mesajları gelmeye devam ediyor.

Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantılarında oy hakkı bulunan Cleveland Fed Başkanı Mester, son yaptığı açıklamada virüsten kaynaklanan hasarın durdurulmasına yardımcı olmak için kanun yapıcıların bireylere, işletmelere ve eyalet ve yerel yönetimlere daha fazla mali destek sağlaması gerektiğini belirtirken gevşek para politikasının bir süre daha devam edeceğini, zira bu durumdan çıkmanın uzun bir zaman alacağını da ekleyerek sürecin zorluğunu da belirtmiş oldu.

Fed Başkan yardımcısı Quarles ise daha çarpıcı açıklamalarla sürecin zorluğu ve bilinmezliği noktalarına vurgu yapıyor. Virüs salgını nedeniyle yaşanan krizin henüz bitmediğini ve birçok hane halkı ile işletmenin hala baskı altında olduğunu vurgulayan Quarles, "Bazı göstergeler ekonomik faaliyette bir toparlanma olduğunu gösterse de toparlanmanın önündeki yol oldukça belirsiz. Finansal sistemin daha fazla zorlukla karşılaşacağını biliyoruz. Kurumsal sektör krize yüksek seviyelerdeki borçla girdi ve kriz sırasında daha fazla borçlandı. Birçok hane halkı umutsuz istihdam beklentileriyle karşı karşıya. Bir sonraki aşama, talebin düşmesi ve bazı borçluların borçlarını ödeyememesi nedeniyle kaçınılmaz olarak batık krediler ve ihtiyatlardaki artışı içerecek." Tespitleriyle de bir bakıma sorunların büyüklüğünü anlatırken Fed’ in çok uzun süre masada kalacağına dair sözlü yönlendirme de yapıyor.

Fed Atlanta Şubesi Başkanı Raphael Bostic de katıldığı bir video konferansta, Kovid-19 vakalarındaki artışın iş dünyasını yeniden endişelendirdiğini ifade ederken , Virüs salgını yüzünden yaşanan krizin neden olduğu endişe ve bilinmezliğin planlanandan daha uzun sürebileceğini bildirirken bir bakıma da  Fed’ in bu işler bitene kadar sınırsız masada kalacağına dair net vurgu yapıyor.

Özetle Fed’in ve ECB başta olmak üzere diğer Majör merkez bankalarının sınırsız desteği devam ettikçe ve borsalar ve diğer öncül piyasalarda pozitif sürecin devamı ara ara kar satışları gelse de mümkün görünüyor. Ama asıl kalıcı iyileşme reel ekonomilerin normalleşmesi ve rasyonel hasar tespiti sonrası  büyüme endişelerinin arkada bırakılmasıyla mümkün olacak. Bütün bu tabloyu belirleyecek ve netleştirecek ana başlık ise Virüs ile ilgili grafikler ve ikinci dalga ihtimallerinin sahada ilerleyişi olacak.

Ekonomilerde kalıcı normalleşme ve buna bağlı iyileşme geciktikçe borsalarda yaşanan bu pozitif performans sürecinin de kalıcılığı sorgulanacaktır. Bu sebeple hep yinelediğimiz temkinli iyimserlik söylemini tekrarlamaya devam ediyoruz.