Petrolde felaket senaryosu!

Murat Tufan

HAM PETROL

Ham petrol, denizlerdeki bitki ve hayvanların çürüdükten sonraki kalıntılarından oluşur. Bu kalıntılar deniz yatağında milyonlarca yıl boyunca çürüdükten sonra, geriye yalnızca yağlı maddeler kalır. Çamur ve büyük kaya katmanları altında kalan yağlı maddeler de petrol ve gaza dönüşür. Doğal akaryakıt olan ham petrol, bulunduğu memleketlere göre değişen bileşimler gösterir. Örneğin; Amerika'da özellikle Pensilvanya bölgesinde çıkarılan petroller genellikle hidrokarbon sınıfından olan bileşikleri, Rusya petrolleri, kötü kokulu naften sınıfından bileşikleri içerir.

Petrol genellikle bir arıtmadan geçirildikten ya da rafine edildikten sonra kullanıma hazır hale gelir. Bu işlemle ham petrol benzin, mazot, yağ ve petrokimya ürünlerine dönüştürülür. Petrokimyasal hammaddeler daha çok plastik, yapay kauçuk, yapay lif, gübre, deterjan, böcek ilacı ve çeşitli çözücülerin üretiminde kullanılır. Bunlara ek olarak petrol bazlı hammaddeden, uçak, otomobil, inşaat, patlayıcı sanayii, dokuma sanayii ve boya sanayiinde, gıda işleme tekniklerinde ve tarımda da yararlanılır. Dünyada petrol tüketimi her yıl yaklaşık olarak 30 milyar varildir ve üst petrol tüketicilerini büyük ölçüde gelişmiş ülkeler oluşturur.

Petrol en çok Orta Doğu, Güney Amerika ülkelerinde yoğun bir şekilde çıkarılmaktadır. Suudi Arabistan, Irak, İran, Kuveyt petrol bakımından en zengin ülkelerdir. Güney Amerika’da bulunan Venezüella ve Şili de aynı şekilde petrol kalitesi ve rezervi açısından zengindir. Petrol fiyatları tüketime bağlı ihtiyaçlardan daha çok Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü ya da kısaca OPEC olarak bilinen dünya petrol rezervlerinin üçte ikisini elinde bulunduran 12 ülkenin oluşturduğu konfederasyonun üretim kararlarından ve bu ülkelerde üretimi aksatabilecek doğal afet veya herhangi bir siyasi konudan etkilenebilmektedir.

PETROL ARZ VE TALEBİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Son dönemdeki gelişmelere bakıldığında, petrol fiyatlarında geçtiğimiz yılın ortasından itibaren kayda değer bir düşüş görülmüştür. ABD’deki kaya petrolü üretiminde gözlenen hızlı artışın yanı sıra, Ortadoğu’daki jeopolitik riskler ve dolayısıyla petrol üretiminin sekteye uğrayabileceği endişeleri, İran’a uygulanan ambargonun kaldırılması, OPEC’in üretim kotasını değiştirmeme kararı fiyatlarda etkili olan arz yönlü gelişmelerden akıllarda kalanlardır.

Talep tarafındaki gelişmelere bakıldığında, Euro Bölgesi’nde devam eden deflasyon tehdidi, Japonya’daki ekonomik aktivitenin devam eden zayıf seyri ve dünyanın ikinci büyük petrol tüketicisi olan Çin ekonomisindeki yavaşlama küresel petrol talebindeki düşüşte baş rolü oynamıştır. Petrol piyasasındaki bu gelişmelere ek olarak FED’in yaklaşık olarak 10 sene sonra faiz artırımına başlamasının etkisiyle ABD dolarında yaşanan dalgalanmalar da petrol fiyatlarındaki istikrar sorununda ön plana çıkmıştır.

2016 yılındaki seyri merakla beklenen ham petrol fiyatlarındaki teknik seviyelere de değinecek olursak; küresel ekonomide büyük sürprizler yaşanmazsa 33.00 – 47.00 bandında hareketlerin yoğunlaşacağını düşünüyoruz. En karamsar senaryoda 25 – 30 dolar aralığı alt tarafta hedeflenebilir.


Murat Tufan /www.destekmenkul.com/ 
Destek Menkul Değerler Araştırma Müdürü