Tekzen, Koçtaş Bauhaus kaldı...

Güngör Uras

Türkiye’de 20 milyar dolarlık bir “nalburiye” pazarı var. Yeni adıyla ”Yapı Malzemeleri Pazarı”.
Böyle bir pazar, esnafa, “Nalbur Ali Efendi”ye bırakılır mı? Devler ne güne duruyor?
Dünyanın en büyük nalburiye devleri Türkiye’de dükkân açtı: AS2000, Mr. Bricolage, Planet, Leroy Merlin, Praktiker, bauMax, Bauhaus... Şu an sadece Bauhaus’ın dükkânları çalışıyor. Diğerleri kapattı, gitti. Şimdilerde pazarın 3 büyüğü Tekzen, Koçtaş ve Bauhaus...
Pazarın önemini ilk keşfeden Mehmet Okumuş oldu. 1994’te Amerikan ACE Hardware ile ortaklaşa AS2000 adıyla ilk yapı marketini açtı. İflas edince 1999’da kapandı. 1995’de Alman Götzen, Tekfen Grubu ile ortak Tekzen adıyla yapı market kurmak için pazara girdi. Kısa süre sonra Götzen ortaklıktan ayrıldı. Şimdilerde Tekzen yüzde yüz yerli sermayeyle iş yapıyor. 50 ilde 85 mağazası, 14 ekspres şubesi var. Mağazalarının alanı 200 bin metrekare. 70 bin çeşit ürün satıyor.

Marketler 20 yaşında

1996’da Koç grubu, İngiliz Kingfisher ile Koçtaş’ı kurmaya başladı. Şimdilerde 21 ilde 41 mağazası var. Mağazaların toplam alanı 210 bin metrekare.

Almanya’da elli yıldır faaliyetini sürdüren, yapı malzemelerini tek çatı altında toplayan ilk firma olarak ün yapan Bauhaus 1996 yılında Türkiye pazarına girdi. Mağazalarında 15 farklı bölümde 80 bin yerli ve yabancı ürün satıyor. İstanbul’da 5, Ankara’da 2, Bursa ve Antalya’da birer mağazası var.

Yapı marketlerle tam benzerliği olmasa da, ev eşyası yanında mutfaklar ve banyolar için yapı malzemesi çeşitlerini de pazarlayan Ikea, Maya Grubu’nun ortaklığıyla 2005 yılında Türkiye‘de mağaza açmaya başladı. İstanbul’da 2, Ankara, İzmir ve Bursa’da birer mağazası var.

Yapı market pazarı büyük

Yapı marketi zincirlerinin 20 milyar dolarlık pazardan yüzde 20 dolayında pay aldıkları tahmin ediliyor. Pazarın diğer bölümünü mahalli yapı marketleri ile geleneksel nalburiye dükkânları paylaşıyor.

Bugüne kadarki gelişmelerden sonra, bundan böyle yabancı firmaların Türkiye pazarına girme arayışında olmaları beklenemez. Bundan sonra pazar biri yabancı sermayeli, biri yabancı ortaklı, biri yerli 3 büyük oyuncuya kalmış demektir.
Yabancının bu pazara girip çıkması, firmalar için büyük zarara yol açıyor. Geçtiğimiz günlerde Türkiye’de mağazalarını kapatma kararı alan Avusturyalı dev yapı marketi grubu bauMax, 2010 yılında Türkiye pazarına girdiğinde hedef 30 mağaza idi.

2011 yılında 4’üncü mağazayı Bodrum’da açtılar. 15 bin metrekare kapalı alanı olan ve içinde 30 bin çeşit ürün bulunan mağazayı gezdiğimde hayran olmuştum. Mağazanın büyüklüğüne şaşırmıştım. Sloganları her ürünü rakiplerinden yüzde 15 ucuza satmak idi. Ne yazık ki koskoca bauMax şimdilerde 7 mağazasını kapatıp gidiyor.

Her kapanan yapı market zinciri 6-10 bin kişinin doğrudan işini kaybetmesine yol açıyor. Dolaylı olarak da bu mağazalar farklı sektörlerde çok kişiye yeni istihdam imkânları yaratıyor.
”Kapanıp giderler ise, gitsinler bize ne” demeye imkân yok.